ដំឡូងឈើ

	ដំឡូងឈើ I-សារៈប្រយោជន៍នៃដំឡូងឈើ        ដំឡូងឈើជាដំណាំអារមួយប្រភេទ ដែលអាចហូបជំនួស បាយបាននៅពេលអ្នកខ្វះអង្ករ។ ក្រៅពីធ្វើជាអាហាររបស់មនុស្ស
គេអាចយកទៅធ្វើជាចំណីសត្វបានយ៉ាងល្អស្លឹកដំឡូងឈើ គេអាំចយកទៅធ្វើជាបន្លែស្រស់ អន្លក។ល។ គេអាចយកម្សៅដំឡូងឈើធ្វើជា នំបុ័ងជំនូសស្រូវសាឡីបាន ជាងនេះទៅទៀត ដំឡូងឈើក៏ជាវត្ថុធាតុដើមរបស់រោងចក្រសំរាប់ផលិតក្រដាសធ្វើ ជ័រ។ II-ប្រភេទពូជៈ        ដំឡូងឈើដែលគេនិយមដាំនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាយើងមានពូជានាំមកពីបរទេសនិង ពូជនៅក្នុងស្រុកពូជទាំងនោះមានពូជស្រាលនិងពួជធ្ងន់។ បើគេបែងចែកពូជទៅតាមលក្ខណៈ មើមរបស់ដំឡូងក៏មាន២ប្រភេទដែរគឺៈ       ក-ពូជដែលមនុស្សហូបមើមៈ        ពូជនេះមើមរបស់វាមានសាច់មើមម៉ដ្ឋរសជាតិផ្អែមច្រើនជាងស្វិងហើយវាជាពូជដែល ធន់ទ្រំាទៅនឹងការរំាងស្ងួត និងមាន រយៈពេលលូតលាស់ខ្លី គឺ៨-១២ ខែ។       ខ-ប្រភេទពូជសំរាប់ធ្វើម្សៅនិងចំណីសត្វៈ        ពូជនេះមើមរបស់វាមានសាច់មើមគ្រើមមិនស្វិតមានរសជាតិស្វីងទាំងអស់។ ប្រភេទ ពូជនេះមានរយៈពេលលូតលាស់វែង។ III-បច្ចេកទេសដំាដុះ :    ១-ការធ្វើដី :        -អ្នកត្រូវកាប់ឬភ្ជួរដីអោយបានជំរៅប្រហែលពី ២០-៣០ស.ម ភ្ជួរឲ្យបានពីរទៅបីដង ដើម្បីឲ្យដីផុសល្អ បន្ទាប់មកអ្នកត្រូវរើសយកស្មៅចេញអោយបានស្អាត។       -អ្នកត្រូវហាលដីអោយបានស្ងួតល្អ។    ២-ការរើសពូជ        -អ្នកត្រូវរើសយកដើមដំឡូងណា ដែលធំមានលក្ខណៈដុះលូតលាស់ល្អ និងមានអាយុ កាលយ៉ាងតិចមួយឆ្នាំ។       -អ្នកត្រូវកាត់ជាកង់ៗ ប្រវែងពី ១៥-២០ស.ម ។    ៣-រដូវកាលដំាដុះ :        អ្នកគួរដាំដំឡូងនៅពេលដែលដីមានសំណើមគ្រប់គ្រាន់ ហើយសំណើមនៅក្នុងដីនោះ អាចធានានូវការលូតលាស់របស់ដំឡូង ក្នុងរយៈ ពេល៤-៥ខែ ដូច្នេះពេលវេលាដ៏សមស្រប និងល្អបំផុតនោះ គឺក្នុងអំឡុងខែវិច្ឆិកា និងធ្នូ ជាពីសេសបន្ទាប់ពីទឹកទន្លេស្រកចុះ។    ៤-វិធីសាស្រ្តដាំដុះ:       ការដាំដំឡូងឈើជាទូទៅគេដាំតាមបីរបៀបៈ       ក-ការដាំបញ្ឆៀង :        ការដាំរបៀបនេះអ្នកត្រូវកំណត់ដំឡូងឈើរាងបញ្ឆៀងដែលមានមុំពី២០-៤៥ដឺក្រេ ដោយប្រៀបធៀបទៅនឹងដី។ ជាទូទៅការដាំអ្នកត្រូវកប់ដើមដំឡូងឈើផ្នែកខាងក្រោមនៃ ដងដើមទៅក្នុងដីអោយជ្រៅជួនកាលអ្នកអាចកប់ដីជិតតែម្តង ឬទុកផ្នែកខាងចុងដើមលេច ផុតពីដីបន្តិច។       ខ-ការដាំផ្តេក        ការដាំរបៀបនេះអ្នកត្រូវដាក់ដើមដំឡូងផ្តេកនៅក្នុងជួរតែម្តង ឬ បាតរងតែរួចអ្នកត្រូវ កប់ដីពីលើដែលមានកំរាស់ ពី៥-១០ស.ម។       គ-ការដាំបញ្ឈរ        ការដាំរបៀបនេះ អ្នកត្រូវដាំដើមដំឡូងបញ្ឈរក្នុងដីតែម្តងគឺអ្នកត្រូវកប់ផ្នែកចាស់នៃ ដើមទៅក្នុងដី ហើយទុកផ្នែកខាងចុងនៅផុតពីដី។        ចំពោះវិធីសាស្ត្រទាំងបីខាងលើនេះ ជាទូទៅគេច្រើននិយមដាំតាមរបៀបបញ្ឆៀង ឬ ផ្តេកហើយ ពីព្រោះវាផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់។       ឃ-ចន្លោះឃ្លាត     ចន្លោះពីជួរមួយទៅជួរមួយ     ចន្លោះពីដើមមួយទៅដើមមួយ     ចំនួនដើម     ៩០ ស.ម     ៦០ ស.ម     ១៨ ០០០ ដើម/ហិតា     ៩០ ស.ម     ៩០ ស.ម     ១២ ០០០ ដើម/ហិតា     ៩០ ស.ម     ១២០ ស.ម     ៩ ០០០ ដើម/ហិតា        ប៉ុន្តែជាទូទៅគេច្រើនដាំដំឡូងឈើ ក្នុងចន្លោះពីគុម្ពមួយទៅ គុម្ពមួយប្រវែងមួយម៉ែត្រ ហើយចន្លោះពីជួរមួយទៅជួរមួយគឺប្រវែង មួយម៉ែត្រដែរ។       ង-ជម្រៅដែលត្រូវដាំ        អ្នកត្រូវប្រើចប់ជីក ឬ ចប់កាប់ ដើម្បីកាប់ដីឲ្យបានជំរៅពី ៧-១០ស.ម ហើយកប់ កំណាត់ដំឡូងទៅតាមស្នាមចបនោះ។    ៥-ការប្រើជីៈ        -ប្រភេទជីដែលអ្នកត្រូវប្រើនោះ គឺ ជីប្រភេទ ៨-១៦-១៩ ដាក់ក្នុងចំនួនពី៦០-១០០ គីឡូក្រាមក្នុងផ្ទៃដី ១៦០០ សង់ទីម៉ែត្រការ៉េ។        លើកទី១នៅពេលដែលដំឡូងមានអាយុបានមួយខែបន្ទាប់ពីដាំ។ដាក់លើកទីពីរនៅ ពេលដែលដំឡូងមានអាយុបីខែក្រោយពីដាំ ហើយត្រូវ ដាក់អោយបានឆ្ងាយពីគល់ដំឡូង បន្តិចគឺប្រហែលពី ២៥-៣០សមហើយលុបដី។    ៦-ការថែទាំ :        -ក្រោយពីដាំដំឡូងពី ៥-៧ ថ្ងៃ ត្រូវពិនិត្យមើលការដុះពន្លករបស់ដំឡូង អ្នកត្រូវដាំជួស ឡើងវិញ ជាបន្ទាន់ចំពោះកន្លែងណាដែលមិនដុះ។        -បន្ទាប់ពីដំឡូអមានអាយុ ៣០ ថ្ងៃ ត្រូវជ្រួយដី បោចស្មៅ អោយបានស្អាតល្អដើម្បីឲ្យ ដីផុសត្រសុសល្អ។        -គួរសំអាតស្មៅឲ្យបានស្អាតនៅចន្លោះរងដំឡូង ដើម្បីឲ្យដំឡូងដុះលូតលាស់ល្អហើយ នៅពេលធ្វើស្មៅនិងជ្រួយដីត្រុវប្រយ័ត្នប្រយែងកុំឲ្យប៉ះទង្គិចដល់ឫសរបស់ដំឡូងជាពិសេស នៅពេលដែលដំឡូងកំពុងចុះមើម។    ៧-ការប្រមូលផល        ការប្រមូលផលវាអាស្រ័យទៅតាមពូជរបស់ដំឡូងឈើ ចំពោះពូជស្រាលត្រូវប្រមូល ផលនៅពេលដែលដំឡូងមានអាយុ ១២-១៣ខែ ការប្រមូលផលមានពីររបៀបគឹដោយដៃ និងដោយពាក់កណ្តាលយន្តសាស្ត្រ។       ក-ការប្រមូលផលដោយដៃ        អ្នកត្រូវកាប់ដើមដំឡូងឈើចោលជាមុនសិន ដោយទុកដងដើមត្រឹមតែកំពស់ប្រមាណ ២០-៥០ស.ម ការកាប់ដើមនេះគឺងាយស្រូលក្នុងការដក ។ ពេលដកមើមអ្នកត្រូវរញ្ជួយឬ រង្កៀកដើមជាមុនសិន ទើបចាប់ផ្តើមដក់បន្តិចម្តងៗ ធ្វើយ៉ាងនេះគឺដើម្បីជៀសវាងការបាក់ មើម រលាត់សំបកមើម ។ វិធីម្យ៉ាងទៀតត្រូវកាប់ដងដើម មួយផ្នែកចោលហើយបន្ទាប់មក ត្រូវទុកចោលពី ៧-១៤ ថ្ងៃសិន ទើបចាប់ផ្តើមដក។       ខ-ការប្រមូលផលដោយពាក់កណ្តាលយន្តសាស្ត្រ       ការងារនេះគឺជាការរួមផ្សំនិងឧបករណ៍ផ្សេងៗ ព្រមទាំងកំលាំងមនុស្ស។ IV-ការទុកដាក់ :        មើមដំឡូងឈើជាទូទៅគឺមិនអាចធានាទុកបានយូរពេលទេ ពីព្រោះវាងាយរលួយខូច ណាស់គឺបណ្តាលមកពីការរលួយខ្លួនវាបណ្តាលមកពីមេរោគឬជំងឺផ្សេងៗ។គេអាចជៀស- វាងចំពោះការរលួយរបស់ដំឡូងបានគឺតាមរយៈការរក្សាទុកមើមដំឡូអនោះដោយកប់ក្នុង ដីឬកប់ក្នុងដីខ្សាច់សើម ដាក់មើមតំរៀបគ្នាក្នុងបាវសើម ឬរុំដោយក្រដាសសើម។ គេអាច រក្សាទុកមើមដំឡូង ក្នុងរយៈពេលយូរបានដោយទុកវានៅក្នុង ឬ បន្ទប់ត្រជាក់ដែលមាន សីតុណ្ហភាព២៥អង្សាសេ ព្រមទាំស្ថិតនៅក្នុងសំណើមអាកាសពី៨៥-៩០%។        វិធីទុកម្យ៉ាងទៀតគឺគេចិតមើមដំឡូងនោះស្តើងៗ ហាលឲ្យស្ងួតរហូតដល់សំណើមក្នុង មើមដំឡូងនោះត្រឹម១០-១២%ប៉ុណ្ណោះ។ គេអាចបន្ថយនូវការរលួយមើមបានមួយកំរិតតាម រយៈការកាប់ដើមចោលមុនពេលប្រមូលផលក្នុងរយៈពេលប្រមាណពី៧-២១ថ្ងៃ។ ការទុក ដាក់ដោយខ្ចប់ក្រដាសសើម គឺអាចបន្ថយភាពរលួយបានមួយកំរិតបើប្រៀធៀបទៅនឹងការ ទុកដាក់ធម្មតា។ បើក្នុងករណីដែលគេត្រូវនំាចេញមើមស្រស់ទៅលក់កន្លែងឆ្ងាយឬប្រទេស ឆ្ងាយគឺគេគួរតែប្រមូលផលនៅពលេដែលដំណាំមានអាយុមិនលើសពី១០ខែបន្ទាប់ពីដាំ។ V-ជំងឺនិងសត្វល្អិតចង្រៃៈ       ក-ជំងឺរលួយឫសៈ        ជំងឺនេះបង្កឡើងដោយពពួកផ្សិត ដោយវារាតត្បាតទៅលើប្រព័ន្ធឫសដែលស្ថិតនៅ ក្នុងដីនៃដំណាំនេះ ហើយធ្វើឲ្យរលួយភាគច្រើននៅក្នុងរដូវភ្លៀងនិងស្ថិននៅក្នុងដីកណ្តេង ជាំទឹក ព្រមទាំងមានជីធម្មជាតិច្រើន។ មេរោគនៃជំងឺនេះច្រើនរាតត្បាតនៅលើដីជាំទឹក។ រោគសញ្ញានៃជំងឺនេះវាធ្វើឲ្យដើមដងស្រពោនងាប់បន្តិចម្តងៗថែមទាំងបញ្ចេញនូវទឹកម្យ៉ាង ដែលមានក្លិនស្អុយបន្ទាប់កប្រព័ន្ធឫសរបស់ដំឡូងរលួយទាំងអស់តែម្តង។        គេអាចជៀសវាង ជំងឺនេះបានតាមរយៈការជ្រើសរើសដីដែលមានលក្ខណៈសមស្រប ល្អមិនជំាទឹក ឬ នៅកន្លែងដែលមានទឹកជាប្រចាំ។       ខ-ជំងឺរលួយដើមដោយបាក់តេរីៈ         ដំឡូងដែលទទួលរងនូវជំងឺនេះគេអាចសង្កេតឃើញនៅត្រួយ ឬពន្លកថ្មីរបស់វាក្រៀម ស្ងួតហើយមានភាពរលួយសើមនៅលើដងដើម នៅលើផ្ទៃនៃដងដើមគេសង្កេតឃើញមាន រន្ធតូចៗពាសពេញ។ រន្ធទាំងនោះមានលក្ខណៈពិសេសមួយដែលងាយស្រួលក្នុងការកំណត់ ចំណាំគឺគេឃើញមានជ័រស្ងួត។ ពេលដែលគេកាត់ ដើមដែលមានជំងឺនេះមានលក្ខណៈក្រិន ទាបនិងប្រព័ន្ធឫសលូតលាស់ខ្សោយបំផុត។គេអាចជៀសវាងបញ្ហានេះបានដោយគ្រាន់តែ ជ្រើសរើសដើមដែលមានសុខភាពល្អយកទៅធ្វើពូជធន់នឹងជំងឺនេះ។ VI-ផ្នែកអាហារូបត្ថម្ភ :        ដំឡូងឈើជាប្រភេទដំណាំមើមមួយមុខដែលកសិករខ្មែរយើងនិយមដាំជាងគេ។ក្រៅពី មើមរបស់ដំឡូងឈើនៅតាមទីជនបទខ្លះៗ គេនៅនិយមយកត្រួយស្លឹកទៅធ្វើជាបន្លែបាន យ៉ាងឆ្ងាញ់ពិសាទៀតផង។ ក្នុងស្លឹកត្រួយដំឡូងឈើក៏មាននូវវិតាមីនអាខ្លះដែរដែលអាច ជួយការពារជំងឺភ្នែកនានារបស់កុមារតូចៗបាន។ក្នុងមើមដំឡូងឈើសំបូរទៅដោយជាតិម្សៅ ដែលអាចឲ្យបរិភោគជាអាហារទ្រទ្រង់រាងកាយបានយ៉ាងប្រសើរ។ ដូច្នេះក្នុងកាលៈទេសៈ ខ្វះខាតស្បៀង ដំឡូងឈើមានតួនាទីសំខាន់សំរាប់ទ្រទ្រង់ រាងកាយកុមារក៏ដូចជាមនុស្ស យើងគ្រប់រូបដែរ។ ដំឡូងឈើគេអាចយកទៅកែច្នៃជាបន្លែសំរាប់មុខម្ហូបផ្សេងៗ ឬធ្វើជា បង្អែម។ល។ ម្យ៉ាងទៀតក្រៅពីប្រើប្រាស់ជាផលប្រយោជន៍បានច្រើនដំឡូងឈើជាប្រភេទ ដំណាំមើមដែលងាយដាំនឹងថែរក្សាបំផុតដូចនេះគ្រួសារខ្មែរយើងគួរនាំគ្នាដាំទុកសំរាប់ជា ប្រយោជន៍គ្រួសារកុំបីខាន។ យោងតាមៈ ��ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និង នេសាទ ��គំរោងឥណទានកម្មវិធី ធនាគារ អភិវឌ្ឍន៍ អាស៊ី (ADB) ��លេខ ១៤៤៥-CAM(SF) ២០០៥ ��នាយកដ្ឋានផ្សព្វផ្សាយកសិកម្ម ��លេខៈ២ ឆ្នាំ២០០៣

ដំណាំអំពៅ

ដំណាំអំពៅ I.ស្ថានភាពទូទៅ        អំពៅជាដំណាំមួយប្រភេទ ដែលប្រជាកសិករយើងស្គាល់ ស្ទើរគ្រប់គ្នាទាំងអស់ហើយដំណាំនេះក៏បានដាំដុះនៅលើផ្ទៃដីតូចៗ

ស្ទើរពាសពេញនៃព្រះវាជាណាចក្រកម្ពុជាយើងដែរ។        ជាទូទៅប្រជាកសិករតែងនិយមយកអំពៅមកកៀបយកទឹកសំរាប់ហូបដូចជាភេសជ្ជៈ ធម្មតាឬគេនិយមហូបផ្ទាល់តែម្តង។ សារៈសំខាន់នៃដំណាំនេះក្នុងប្រទេសយើងក៏ដូចជាក្នុង ពិភពលោក គេបានកែរច្នៃទឹកអំពៅយកទៅធ្វើជាស្ករស ដែលយើងត្រូវការចាំបាច់ខាងមិន បានជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ ក្រោយពីសារៈសំខាន់សម្រាប់ធ្វើ ស្ករអំពៅ នៅប្រទេសមួយចំនួន គេបានកែរច្នៃទឹកអំពៅយកទៅធ្វើជាអាកុល ស្រា និងធ្វើជាចំណីសត្វហើយម្យ៉ាងទៀត កាកអំពៅគេបានយកទៅកែរច្នៃធ្វើជាក្រដាស ក្តារបន្ទះ។ល។ ចំពោះប្រទេសកម្ពុជានា ពេលបច្ចុប្បន្ននេះដំណាំអំពៅគឺ គេបានកែច្នៃធ្វើស្ករក្នុងសិប្បកម្មតូចៗប៉ុណ្ណោះក្រៅពីនេះ ប្រជាកសិករយើងនិយមហូបទឹកអំពៅដូចជាភេសជ្ជៈធម្មតាប៉ុណ្ណោះ។ II. តំបន់ដាំដុះ        ជាទូទៅកសិករយើងតែងនិយមដាំដុះអំពៅនៅតំបន់តាមដងទន្លេ ដូចជានៅខេត្តក្រចេះ កំពង់ចាម កណ្តាល ព្រៃវែង ក្រៅពីតំបន់តាមដងទន្លេ គេអាចដាំដំនាំនេះនៅតាមដំបន់ដី ខ្ពង់រាប ដីកោះ និងតាមជំរាលជើងភ្នំ លើដីក្រហម ឬ ដីខ្មៅ ដូចជានៅតាមខេត្តបាត់ដំបង ស្ទឹងត្រែង មណ្ឌលគីរី រតនគិរី ជាដើម ។ល។ III. បរិស្ថាននៃដំណាំអំពៅ        អំពៅជាដំណាំមួយប្រភេទ ដែលទាមទារកំដៅខ្លាំងសំរាប់ការលូតលាស់ដងដើមក្នុង រយៈពេល លូតលាស់ដងដើម ស្លឹកដំណាំ នេះទាមទារសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ជា មធ្យម ២៥ oC ទៅ ៣០ oC ក្នុងរយៈពេល២៤ម៉ោងលើកលែងតែដល់ដំណាក់កាលកកើតស្ករគឺ ២ទៅ៣ខែ មុនពេលកាប់ ទើបទាមទារសីតុណ្ហភាពទាបជាមធ្យោម ១៨ oC ទៅ ២២ oC ដើម្បីអាច បង្កើតជាតិស្ករច្រើន។        ដំណាំនេះក៏ជាដំណាំមួយត្រូវការទឹកច្រើនបង្គួរដែរ ដូច្នេះដើម្បីធានាឲ្យបានផលល្អ គឺយើងត្រូវលៃយ៉ាងណាពេលដែលដំនាំស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលលូតលាស់ខ្លាំង អាចចំពេល ដែលមានភ្លៀងធ្លាក់ច្រើន ហើយផ្ទុយទៅវិញ ប្រមាណជា២ ទៅ ៣ ខែមុនពេលប្រមូលផល អាចចំពេលដែលមានភ្លៀងធ្លាក់តិច ឬ ស្ទើរតែគ្មានភ្លៀងធ្លាក់ទើបជាការប្រសើរក្នុងការ ផ្តល់ទិន្នផលស្ករខ្ពស់។        ប្រភេទដីដែលល្អសំរាប់ដំណាំអំពៅគឺដី ល្បាប់ល្បាយខ្សាច់ មិនជាំទឹកដីច្រោះទឹកល្អ ដីដែលមានជីជាតិល្អ ដែលមានស្រទាប់ទីមួយជ្រៅ និងជាដីដែលមាន PH ៥,៥ទៅ៦,៨។ ចំពោះប្រទេសកម្ពុជាយើងដីដែលសមស្របដំណាំនេះគឺ ដីល្បប់ល្បាយខ្សាច់ ទន្លេ ដីក្រហម និងដី ខ្មៅតាមតំបន់ខ្ពង់រាប។ ដំណាំដាំបានល្អនៅលើដីស្រទាបទីមួយរាក់(ជម្រៅស្រទាប់ ទី១រាក់ជា ២០ស.ម) ចំពោះដីដែលមានគ្រោះក្រហមច្រើននោះមិនសមស្របសំរាប់ដំណាំ នេះឡើយ។ IV. បច្ចេកទេសដំាដុះនិងថែរក្សាៈ    ក. រដូវការដាំដុះ       -តំបន់តាមដងទន្លេ        ជាទូទៅគេអាចផ្តើមដាំក្នុងអំឡូងដើមខែវិច្ឆិការ ធ្នូ រហូតដល់ចុងខែមករាហើយប្រមូល ផលនៅក្នុងអំឡុងខែសីហា កញ្ញ មុនពេលទឹកឡើងលិចចំការ។ ការប្រមូលផលនៅក្នុងខែ នេះគឺជាទូទៅគេយកអំពៅសម្រាប់គាបយកទឹកហូប។ ចំពោះការដំាដុះសំរាប់ធ្វើស្ករត្រូវ ប្រមូលផលក្នុងអំឡុងខែវិច្ចកា ធ្នូ ឬ មករា ចំពេលដែលមានសីតុណ្ហភាពទាប។ ដូច្នេះដំនាំ អាចមានអាយុដល់ទៅ ១១ខែឬ ១២ខែ និងអាចដល់ ១៣ខែ។       -តំបន់ខ្ពង់រាប        ចំពោះតំបន់នេះគេអាចចាប់ផ្តើមដាំក្នុងអំឡុងខែ មេសា ពេលដែលមានភ្លៀងធ្លាក់ ដំបូង ហើយគេអាចប្រមូលផលក្នុងអំឡុងខែមករានិងកម្ភៈ។ ដូច្នេះការប្រមូលផលក្នុងខែ នេះដំណាំអាចមានអាយុ ប្រមាណ ១០ខែ។    ខ. ការរៀបចំដី         ការភ្ជួររាស់ជាទូទៅចំពោះដំណាំអំពៅក៏ប្រហាក់ប្រហែល និងដំណាំចំការផ្សេងៗ ទៀតដែរ។ ការភ្ជួររាស់ធ្វើឡើងក្នុងគោលបំណងដើម្បីជ្រំជ្រួយដីឲ្យផុសល្អ ដែលអាចបង្ក ឲ្យដំណាំដុះលូតលាស់ឆាប់ ម្យ៉ាងទៀតតាមរយៈការរៀបចំដីយើងអាចសម្លាប់ស្មៅសត្វនិង ជម្ងឺមួយចំនួន។ ជាធម្មតាគេអាចភ្ជួរ២សារនិង រាស់ជ្រួយដី ២ទៅ៣សារ ដើម្បីឲ្យដីផុសល្អ។ លក្ខណៈ ពិសេសនៃការភ្ជួររាស់គឺការភ្ជួរលើកទី១គេធ្វើនៅពេលដែលទឹកស្រកចុះផុតពីចំការ (ចំពោះតំបន់មាត់ទន្លេ)បន្ទាប់មកគេទុកដីហាលចោរយៈពេលប្រមាណ១០ថ្ងៃហើយចាប់ផ្តើម ភ្ជួរលើកទី២ បន្ទាប់ពីការភ្ជួរដីលើកទី២ ត្រូវរាស់ដីឲ្យបានម៉ត់ល្អ។ ចំពោះតំបន់ខ្ពង់រាបវិញ គេបានចាប់ផ្តើមភ្ជួរដីលើកទី១ប្រមាណជា១ទៅ២ខែមុនពេលដាំ។ បន្ទាប់មកពេលដែលមាន ភ្លៀងធា្លក់ល្មម ហើយគេអាចភ្ជួរលើកទី២ រួចរាល់ឆូតរង ឬកាប់រណ្តៅនិងចាប់ផ្តើមការដំាដុះ តែម្តង។    គ.របៀដាំ        ការដាំអំពៅគេអាចធ្វើបានច្រើនយ៉ាងគឺ គេអាចបណ្តុះកូនជាមុនសិន ឬក៏ដាក់ដាំ កំណាត់ដើមដែលមានភ្នែកតែម្តង។       -ការបណ្តុះកូន        -វិធីនេះគឺគេបណ្តុះកូនជាមុនសិនហើយត្រូវបានគេយកទៅដាំនៅចំការពេលដែលកូន នោះលាស់បានធំល្មម(អាយុប្រមាណ១ខែ)វិធីនេះគេច្រើនអនុវត្តចំពោះការដាំក្នុងរណ្តៅ។        -ជាដំបូងគេត្រូវកាត់ជាកំណាត់ខ្លីៗ ដែលមានថ្នាំមួយៗ រួចហើយគេដាក់តំរៀបគ្នាក្នុង ថ្នាលមួយក្បែរប្រភពទឹកដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការស្រោចស្រព។        -កំណាត់ដើមអំពៅដែលគេតំរៀបគ្នានោះ មិនត្រូវលុបដីអោយជិតតែម្តងទេហើយត្រូវ ដាក់ភ្នែកថ្នំាងអំពៅនៅលើដើម្បីបង្កការងាយស្រួលក្នុងការដុះពន្លកហើយដើម្បីឲ្យកាន់តែ ប្រសើរ ត្រូវគ្រប់ចំបើងពីលើ។        -ជាទូទៅគេត្រូវស្រោចទឹកមួយថ្ងៃម្តងដើម្បីឲ្យកូនអំពៅនោះលូតលាស់បានល្អ។ ពេល ដែលកូនអំពៅនោះលូតលាស់បានល្អមានទំហំដើមប៉ុនម្រាមដៃ ហើយដែលមានអាយុ ប្រមាណជា ១ ខែទើបគេយកទៅដាំនៅចំការ។        -ការដាំកំណាត់ដើមៈ វិធីនេះអនុវត្តន៍ចំពោះដីចំការធំៗ ដែលជួនកាលការកាប់រណ្តៅ ត្រូវចំណាយថវិការច្រើន។ការដំាដុះតាមវិធីនេះគេអាចអនុវត្តន៍តាមវិធីទុនតិចនិងឆាប់រហ័ស ទៀងផង ប៉ុន្តែវាមានគុណវិប្បត្តិ ម្យ៉ាងគឺអាចបណ្តាលឲ្យដើមដុះមិនល្អក្នុងចំការពេលដែល ពុំមានភ្លៀងធ្លាក់គ្រប់គ្រាន់។       -ការត្រៀមពូជ        ជាទូទៅគេកាត់ពូជជាកង់ៗ មាន៣ថ្នាំងនិងភ្នែក៣ល្អៗ។ ដើមដែលជ្រើសរើសយក មកធ្វើជាពូជជាដើមដែលមានអាយុប្រមាណជា ៧ខែ ទើបជាពូជដែលមានគុណភាពល្អ។ មិនត្រូវយកផ្នែកខាងគល់ពេក ឬ ចុងពេកមកធ្វើពូជឡើយព្រោះវា អាចដុះមិនសូវល្អ។ ម្យ៉ាងទៀតជៀសវាងយកដើមណាស្គមហើយមានកើតជម្ងឺ។ កំណាត់ដើមអំពៅដែលគេយក មកធ្វើពូជដាំរួមមានៈ ថ្នាំង និងភ្នែក (ពន្លក) ៣ល្អ។        -មុនពេលដាំគេត្រូវឆូតរង ឬ គន្លងដែលមាន ចន្លោះឃ្លាតពីគ្នា០.90មទៅ1.20ម។ រួចហើយគេបោះពូជទៅបាតរងហើយគេត្រូវរាស់លុប ឬឆូត លុបតែម្តង។        -ក្នុងការបោះពូជ គេអាចបោះកំណាត់ពូជនូវចន្លោះឃ្លាតពីគ្នាប្រមាណជា០,៥០ទៅ ០,៦០ម។        -វិធីម្យ៉ាងទៀតគេអាចបោះទាំងដើមវែង តែម្តងរួចហើយគេកាប់ដើម ជាកង់ៗក្នុងចំការ តែម្តង។       -ការដាំក្នុងរណ្តៅៈ        ចំពោះការដាំក្នុងរណ្តៅគឺគេដាក់ក្នុងមួយរណ្តៅពីកំណាត់ពូជ។ នៅបាតរណ្តៅគេដាក់ ជីធម្មជាតិ លាយជាមួយជីគីមី បន្តិចគឺប្រមាណជា ៥០ ក្រាមជីគីមីនិងជីធម្មជាតិប្រមាណ ជា០,៥ ទៅ១,0គក្រ ក្នុងមួយរណ្តៅ។ ចន្លោះឃ្លាតនៃរណ្តៅ១មx០,៨មនិងទំហំ០,៣៥ម បួនជ្រុងដែលមានជំរៅ ប្រមាណជា៣០សម។ ការដាំដោយដាក់កំណាត់ដើម នេះមាន លក្ខណៈងាយស្រួលម្យ៉ាងគឺយើងចំណាយទុនតិច ពុំចាំបាច់ធ្វើការស្រោចស្រពហើយដំណាំ អាចដុះលូតលាស់បានអាស្រ័យទៅដោយទឹកក្នុងដី និងទឹកភ្លៀងធ្លាក់។ នៅប្រទេសកម្ពុជា យើងកសិករនិយមដាំអំពៅម្តងហើយប្រមូលផលម្តង។ នៅប្រទេសគេភាគច្រើនពេលដែល គេដាំលើចំការធំៗ គេដាំម្តងហើយ គេអាចប្រមូលផលរហូតដល់ ៣ទៅ ៤ដងក្នុងអំឡុង ពេល៥ឆ្នាំ។ នៅប្រទេសជឿនលឿនខ្លះទៀតមានចំការអំពៅដែលមានអាយុរហូតដល់ទៅ ១០ទៅ១៥ឆ្នាំហើយគេអាចប្រមូលផលបានពី៨ទៅ១២ដង។    ឃ. ការដាក់ជីៈ        ដំណាំអំពៅជាដំណាំមួយប្រភេទដែលត្រូវការជីច្រើនគួរសមក្នុងចំណោមជីជាតិចិញ្ចឹម សំខាន់ៗ ដំណាំអំពៅត្រូវការជីប៉ូតាស្យូម ច្រើនជាងគេព្រោះដំណាំអំពៅជាដំណាំមួយដែល បង្កើតជាតិស្ករ។ បរិមាណនៃជាតិប៉ូតាស្យូមដែលត្រូវដាក់ស្ទើរសើ្មរនឹងជីអាហ្សូតដែរ។ចំពោះ លក្ខខ័ណ្ឌប្រទេសកម្ពុជាយើង ដែលកសិករដាំមួយឆ្នាំតែម្តង និងប្រមូលផលតែម្តងនោះគឺ យើងអាចណែនាំឲ្យកសិករយើងដាក់ជី ១៥១៥១៥ ប្រមាណ ២០០ គក្រ/ហត។ បើករណី យើងដាំអំពៅសំរាប់ធ្វើស្ករដូច្នេះយើងត្រូវដាក់ជីគីមីនូវបរិមាណជា ៤០០គក្រ ជី ១៥ ១៥ ១៥ក្នុងមួយហ.ត ដើម្បីធានាបានទិន្នផលស្ករច្រើន។ការដាក់ជីលើលើដំណាំអំពៅជាទូទៅ គឺគេដាក់តែម្តងប៉ុណ្ណោះនៅពេលដាំ ហើយគេកម្រនឹងដាក់ ជីអ៊ុយរ៉េបំប៉នម្តងទៀតណាស់ ព្រោះអាចបណ្តាលឲ្យប៉ះពាល់ដល់ទិន្នផលស្ករ ក្នុងករណីចំការដែលយើងដាំម្តងហើយធ្វើ ការប្រមូលផលពី ២តៅ ៣ ដងនោះការដាក់ជីត្រូវដាក់ក្រោយ ពេលប្រមូលផលលើកទី១ ជាថ្មីម្តងទៀតនូវបរិមាណជីដូចទៅនឹងការដាក់នៅពេលលដាំប៉ុន្តែ ត្រូវបន្ថែមជីអ៊ុយរ៉េមួយ កំរិតថែមទៀតគឺប្រមាណពី ៥០ទៅ១០០គក្រ/ហត ដើម្បីជំនួយដល់ការដុះលូតលាស់របស់ កូនអំពៅថ្មី។    ង.ការសំអាតស្មៅៈ        ការសំអាតស្មៅមានសារៈប្រយោជន៍សំរាប់ដំណាំអំពៅ។ ការសំអាតស្មៅគេត្រូវចាប់ ផ្តើមអនុវត្តន៍ចាប់ពីពេលដែលយើងដាំរហូតដល់ដើមអំពៅមានស្លឹកធំជិតដីចំការ។ បើក្នុង ចំការមានស្មៅតាំងពីពេលដាំរហូតដល់ពេលអំពៅ មានអាយុ៤៥ថ្ងៃគឺអាចបណ្តាលឲ្យថយ ចុះទិន្នផលស្កររហូតដល់១២%នៃខ្នែងអំពៅ ដែលជាកត្តាយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការផ្តល់ទិន្នផល។ ការជំរះស្មៅ គឺយើងអាចធ្វើដោយចបហើយចំពោះដីចំការធំគេអាចធ្វើដោយដគ្រឿងយន្ន។ ចំពោះប្រទេសកម្ពុជាយើង ពេលដែលគេដាំនៅរដូវទឹកសំរក ក្នុងខែវិច្ចិកា ធ្នូ ជាដំបូងគេ អាចជំរះស្មៅមួយដង ឬ ពីរដងហើយរហូតដល់ពេលធ្លាក់ភ្លៀង ស្មៅដុះថ្មីទើបគេជំរះម្តង ទៀត។ V.ការប្រមូលផល        ការ្រមូលផលដំណាក់អំពៅនៅប្រទេសកម្ពុជាយើង គឺគេអាចធ្វើឡើងដោយយោង តាមលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងទីផ្សារ ។ ប៉ុន្តែជាទូទៅគគេប្រមូលផលពេលដែលដំណាំ មានអាយុប្រមាណជា ១០ទៅ ១៣ ខែបន្ទាប់ពីដាំ។ ចំពោះការដាំអំពៅសម្រាប់គ្រាន់តែ លក់ដើម្បីគាបទឹកហូបការប្រមូលផលពុំសូវមានបញ្ហាអ្វីចោទឡើងទេគឺគេអាចប្រមូលផល ក្នុងអំឡុងខែកញ្ញា គឺពេលអំពៅមានអាយុ ១០ខែមុនពេលទឹកលិច ថ្វីត្បិតតែក្នុងពេលនេះ ក្នុងដើមពុំសូវមានជាតិស្កក៏ដោយ។ ចំពោះការដាំដុះអំពៅសំរាប់ធ្វើស្ករ ពេលវេលានៃការ ប្រមូលផលគឺក្នុងអំឡុងពេលខែធធ្នូ ឬ មករា ព្រោះត្រឹមខែនេះអំពៅមានអាយុពី១២ទៅ ១៣ខែ និងជាពេលដែលអាកាសធាតុត្រជាក់ហើយអំពៅមានជាតិស្ករច្រើន។ ការប្រមូល ផលនៅចំការធំៗជួនកាលគេដុតចំការជាមុនសិនទើបគេកាប់ដើមអំពៅក្នុងករណីនេះ គេ ត្រូវកាប់អំពៅភ្លាម និងប្រញាប់យកទៅរោងចក្រ ព្រោះបើទុកចោលលើសពី៣ ថ្ងៃអាច បណ្តាលឲ្យខូចគុណភាពស្ករ។ យោងតាមៈ ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និង នេសាទ នាយកដ្ឋានផ្សព្វផ្សាយកសិកម្ម គំរោងឥណទានកម្មវិធី ធនាគារ អភិវឌ្ឍន៍ អាស៊ី (ADB) លេខ ១៤៤៥-CAM(SF) ២០០៥

ដំណាំស្ពៃចង្កឹះ

ដំណាំស្ពៃចង្កឹះ           ស្ពៃចង្កឹះជាដំណាំបន្លែមួយប្រភេទ ក្នុងចំណោមបន្លែស្លឹកជា ច្រើនដែលកសិករយើង និយមចូលចិត្តដាំ ព្រោះវាជាបន្លែសាមញ្ញ មួយអាចយកមកប្រើប្រាស់ ក្នុងការធ្វើ ម្ហូប អាហារបានច្រើនមុខ ដូចជាៈ ស្ល ឆា ស្ងោរ ជ្រក ។ល។

ដំបូងឡើយគេច្រើនតែដាំវានៅក្នុងសួនបន្លែ លក្ខណៈ គ្រួសារតូចៗ តែបច្ចុប្បន្ន ស្ពៃចង្កឹះបានក្លាយ ទៅជាប្រភេទបន្លែ យ៉ាងពេញនិយមធ្វើឲ្យ កសិករយើងផលិត ជាច្រើនតំបន់ ហើយដំណាំលាតសន្ធឹងលើផ្ទៃដីកាន់តែច្រើនឡើងៗ ទាំងរដូវប្រាំង និងរដូវវស្សសាជាទូទៅស្ពៃចង្កឹះ អាចលូតលាស់បានស្ទើរគ្រប់រដូវ ប៉ុន្តែ នៅរដូវត្រជាក់ វាលូតលាស់បានល្អជាងរដូវក្តៅ ហើយពុំសូវមានសត្វល្អិតចង្រៃស៊ីបំផ្លាញ ទៀតផង។      ប្រភេទបន្លែនេះអាចលូតលាស់បានលើដីគ្រប់ប្រភេទដូចជាៈ ដីខ្មៅដីក្រហម ដីល្បាយ ខ្សាច់ និងដីល្បប់តាមមាត់ទន្លេព្រែក បឹង និងស្ទឹង ។ ជាពិសេសដីដែលសំបូរ ទៅដោយជាតិ អាសូត ធ្វើឲ្យដំនាំបន្លែដុះលូតលាស់លឿន ទទួលបានទិន្នផលខ្ពស់។ វាសំបូរទៅដោយ ជីវជាតិច្រើនដូចជាៈ ជាតិប្រូតេអ៊ីន វីតាមីនអា បេ សេ ព្រមទាំង ជាតិរ៉ែផ្សេងៗ ទៀតដូចជាៈ ជាតិកាល់ស្យូម ដែក ផូស្វ័រ និងជាតិប៉ូតាស្យូម ។ល។ ១.ការជ្រើសរើសពូជៈ ពូជជាកត្តាមួយយ៉ាងសំខាន់ ដែលអាចកំណត់ទិន្នផល ។ដូច្នេះយើងត្រូវការស្គាល់ពូជ ឲ្យបានច្បាស់លាស់មុនធ្វើការដាំដុះ។ នៅប្រទេសកម្ពុជាយើង បច្ចុប្បន្ននេះ បច្ចេកវិទ្យា នៃការបង្កាត់ពូជ នៅមានកំរិតទាប ដូចនេះកសិករយើងតែងតែ ទុកពូជដោយខ្លួនឯង គឺជាពូជក្នុងស្រុក ពូជនេះជាពូជពុំទាន់ទទួលបាន ទិន្នផលខ្ពស់ ដូចពូជបង្កាត់ឡើយ។ នៅប្រទេសកម្ពុជាយើង លក្ខខណ្ឌអាចទុកពូជបានគឺ នៅរដូវរំហើយ ចំពោះរដូវវស្សា ការទុកពូជ មិនអាចធ្វើទៅបាន ទេព្រោះទឹកភ្លៀង និងអាកាសធាតុ មានឥទ្ធិពលអាក្រក់ ដល់ការបន្តពូជរបស់ស្ពៃ។ គ្រាប់ពូជ ដែលត្រូវជ្រើសរើសយកមកដាំ ត្រូវមានលក្ខណៈ ដូចខាងក្រោមៈ     -​ ដុះលូតលាស់សមស្រប នឹងតំបន់ផលិត ហើយមិនប្រកាន់រដូវ     - ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ រយៈពេលលូតលាស់ខ្លី     - ពេញនិយម ក្នុងការប្រើប្រាស់លើទីផ្សារ     - ធន់ទ្រាំនឹងជម្ងឺ សត្វល្អិតបំផ្លាញ     - គ្រាប់ពូជសុទ្ធគ្មានជម្ងឺ សត្វល្អិតបំផ្លាញ ភាគរយដំណុះខ្ពស់ ២. ការរៀបចំដីៈ     ដំណាំបន្លែទាមទារ ការរៀបចំដីឲ្យបានល្អ គឺដីស្ងួត ភ្ជួរអោយបានជ្រៅ រាស់បំបែកដី ឲ្យម៉ត់ ធ្វើយ៉ាងណាឲ្យដីធូរ ងាប់ស្មៅចង្រៃ និងសត្វល្អិតរស់នៅក្នុងដី ។ កាលណារៀបចំដី មិនបានត្រឹមត្រូវ បណ្តាលឲ្យកើតជម្ងឺ និងសត្វល្អិត បំផ្លាញច្រើន ជានិច្ចជាកាល ដំណាំប្រភេទ នេះត្រូវការទឹកជាប្រចាំ ដូចនេះចំការស្ពៃត្រូវមាន ប្រភពទឹកគ្រប់គ្រាន់ សម្រាប់ស្រោចស្រព ទោះជាតំបន់ទំនាប់វាលរាប និងខ្ពង់រាបក៏ដោយ។     ក.ការរៀបចំថ្នាលសាបកូនៈ        - ការធ្វើថ្នាលសាបកូនៈ រដូវប្រាំង យើងត្រូវជ្រើសរើសដីមានជីជាតិល្អ ឆ្ងាយពីម្លប់ឈើ ស្ថិតនៅក្បែផ្ទះ និងមានរបងការពារត្រឹមត្រូវ។ ដំបូងត្រូវភ្ជួរ និងកាប់ដីឲ្យជ្រៅ ហាលដី ឲ្យស្ងួត រយៈពេលពី ៣ទៅ ៧ថ្ងៃ ក្រោយពីដីស្ងួតហើយត្រូវវាយ ឬរាស់បំបែកដីឲ្យម៉ត់ លើកជាថ្នាល ដែលមានទទឹងពី៦០ ទៅ៨០ស.ម កម្ពស់ពី១០ ទៅ១៥សមបណ្តោយ ផ្អែក ទៅតាមស្ថានភាព ជាក់ស្តែងរបស់ដី ចន្លោះថ្នាលពី៣០ ទៅ៤០សម កៀរពង្រាបដីឲ្យស្មើ ល្អធានារក្សាសំណើម បានយូរ ធ្វើឲ្យកូនស្ពៃលូតលាស់ស្មើគ្នាល្អ។        - ការធ្វើថ្នាលសាបកូនៈ នៅរដូវវស្សា មិនខុសពីរដូវប្រាំងឡើយ តែយើងត្រូវរក ទីកន្លែង ទួលខ្ពស់មិនជាំទឹក ក្រោយពេលភ្លៀងត្រូវភ្ជួរ ឬ កាបដីហាលឲ្យបានយូរថ្ងៃ ជាងរដូវប្រាំង ហើយត្រូវមានគំរប ការពារភ្លៀងគ្របដីឲ្យស្ងួត ចន្លោះពី៧ថ្ងៃជ្រួយដីហាលឲ្យ បានច្រើនសារ បន្ទាប់មកលើកជារង ឲ្យបានខ្ពស់ពី១៥ ទៅ២០ស.ម ទទឹងពី៨០ ទៅ១០០ស.ម ចន្លោះពីថ្នាល មួយទៅថ្នាលមួយ ពី៣០ ទៅ ៤០ ស.ម ថ្នាលសាបកូន ត្រូវកៀវដីឲ្យបានស្មើរមាន ប្រឡាយបញ្ចេញទឹក។     ខ.ការរៀបចំដីសម្រាប់ស្ទូងៈ       - នៅរដូវវស្សាៈ ការរៀបចំថ្នាលសម្រាប់ស្ទូង គឺត្រូវ ភ្ជួរដីឲ្យបានជម្រៅពី១៥ ទៅ២០សម ហើយហាលដីឲ្យស្ងួត រយៈពេលពី៥ ទៅ៧ថ្ងៃ ទើបរាស់បំបែកដី ប្រមូលយកស្មៅចេញ បន្ទាប់មកហាលដី ឲ្យបាន២ទៅ៣ថ្ងៃ។ ក្រោយមកទៀត ភ្ជួរប្រែដីហាល ឲ្យបានរយៈពេល៣ ទៅ៥ ថ្ងៃទើបរាស់ និងកៀរឲ្យស្មើរល្អ។        - របៀបលើករងៈ គេលើករង ដោយប្រើនង្គ័ល គោភ្ជួរផ្គុំគ្នា។ ម្យ៉ាងទៀតលើកដោយ ប្រើចបឆាយតាមបណ្តោយខ្សែបន្ទត់ ក្រោយពីភ្ជួរផ្គុំ ឬ លើកដោយចបហើយត្រូវកៀររង នីមួយៗឲ្យស្មើរគ្នា ក្បាលរងត្រូវឲ្យត្រឹមគ្នាដែលមានទទឹងពី ៨០ទៅ១០០ស.មបណ្តោយ ជាការេល្អត្រូវមានប្រវែង ១០-២០ ម៉ែត្រ កម្ពស់រងពី១៥ទី២០សម។        - រដូវប្រាំងៈ ការរៀបចំដីស្ទូងនៅរដូវប្រាំង គឺធ្វើឡើងផ្សេងៗពីគ្នាទៅតាមប្រភេទដីនិង តំបន់ដាំដុះ នៅតំបន់ដីល្បប់តាមមាត់ទន្លេ ក្រោយពីទឹកស្រកផុត ដីចាប់ផ្តើមស្ងួត៥០%គេ ត្រូវភ្ជួរហាលដី ដោយនង្គ័លគោរយៈពេល ទៅ៥ថ្ងៃក្រោយមករាស់បំបែកឲ្យម៉ត់និងធ្វើឲ្យ បានច្រើនលើកបន្ទាប់មកហាលដីរយៈពេល២​ទៅ៣ថ្ងៃ​ឲ្យដីស្ងួតងាប់ស្មៅ​ហើយប្រមូលយក ស្មៅនិងសំរាមដុតចោល។ បន្ទាប់មកទៀត​ទើបភ្ជួរប្រែដីនិងរាស់ជាបន្តបន្ទាប់គឺឲ្យបានចំនួន ២ទៅ៣លើក ឲ្យម៉ត់ល្មម និងធវើឲ្យទឹកជ្រាបបានរហ័ស។ ចំពោះដីមិនលិចទឹកត្រូវរាស់ ប្រមូលយកស្មៅ និងកាកសំណល់ផ្សេងៗចេញ បន្ទាប់មកចាក់ផ្តើមភ្ជួរហាលដីឲ្យបាន៣ទៅ ៤ថ្ងៃ ក្រោយមកកិនបំបែកដីឲ្យម៉ត់ហើយរាស់ជ្រួយដីឲ្យធូរឡើងវិញទើបភ្ជួរប្រែដីនិងហាលដី ចោលរយៈពេល ៥ទៅ៧ថ្ងៃ។ នៅពេលដីស្ងួតចាប់ផ្តើមភ្ជួររាស់ដីឲ្យស្មើរចំនួន២ទៅ៣លើក បន្ទាប់មកចាប់ផ្តើមលើករង ដែលមានទទឹងនិងបណ្តោយដូចគ្នាទៅនឹងរដូវវស្សាប៉ុន្តែកម្ពស់ រងពី១០ទៅ១៥ស.ម។ រងនីមួយៗត្រូវមានស.មភាពស្មើគ្នា។ ៣.បច្ចេកទេសដាំដុះ       - ដំនាំស្ពៃចង្កឹះគេអាចដាំបានពី ២វិធីគឺៈ ការសាបកូនហើយដកទៅស្ទូងនិងការព្រួស ដោយគ្រាប់ផ្ទាល់ក៏បាន។        ក.របៀបសាបគ្រាប់ពូជៈ       មុនពេលសាបគ្រាប់ពុជត្រុវយកជីកំប៉ុស្តឬជីលាមកសត្វចំនួន២បង្កី ឫ៣០គក្រ ទៅបាចលើថ្នាលដែលមានផ្ទៃដី ១០ទៅ១៥ម២ រួចហើយ យកជី១៥.១៥.១៥ ចំនួន២០០ក្រាមឬប្រាំ ស្លាបបាយ និងថ្នាំFuradan 3H ចំនួន៥០ក្រាម ទៅបាចពីលើថ្នាល ហើយរាស់លុបទៅក្នុងដី ក្រោយមកស្រោចទឹកឲ្យជោគ គ្រាប់ពូជ ត្រូវយកមកត្រាំ ជាមួយទឹកដែលបានលាយជាមួយថ្នាំ Captan៥ក្រាមលាយជាំមួយទឹក១ លីត្រត្រំារយៈពេល១០នាទីបន្តាប់មកស្រង់ហាលគ្រាប់ឲ្យ ស្រស់ទឹកទើបយកទៅសាប។ ត្រូវប្រើគ្រាប់ពូជចំនួនពី១៥ទៅ១៦ក្រាម ឬ១សា្លបព្រាបាយ ក្នុងផ្ទៃដី ១០ម៉ែតការេ។       ក្រោយសាបរួចហើយព្រាចកំណាត់ចំបើងស្ងួតខ្លីៗ ឲ្យពេញលើថ្នាលហើយស្រោច- ទឹកឲ្យជោគ ទើបគ្របស្លឹកចេកពីលើ បន្ទាប់មកស្រោចទឹករាស់ថ្ងៃ គឺមួយថ្ងៃ ២លើក ព្រឹក ល្ងាច។ រយៈពេលក្រោយសាបចំនួន២យប់ត្រូវបកស្លឹកចេកនោះចេញពេលនោះកូនស្ពៃ ចាប់ផ្តើមដុះ។      ខ.របៀបស្ទូងៈ        ក្រោយពីសាបរយៈពេល ១៤ទៅ១៦ថ្ងៃ កូនស្ពៃមានសន្លឹក ៣កម្ពស់ពី ៨ទៅ១០សម កេអាចដកកូនស្ពៃទៅ ស្ទូងបាន ។ នៅមុនពេលដកកូនស្ពៃត្រូវស្រោចទឹកឲ្យជោគរយៈពេល ២០ទៅ៣០នាទី ចំពោះថ្នាលសម្រាប់ស្ទួងដំបូងត្រូវយកជីធម្មជាតិពុកផុយល្អចំនួន២បង្គី ស្មើ នឹង៣០គក្រ ជី១៥-១៥-១៥ចំនួន ២០ឥ ក្រាមស្មើនឹង២ខាំទៅបាចលើរងប្រវែង១០ទៅ១៥ ម ហើយរាស់លុបទៅក្នុងដី បន្ទាប់មកស្រោចទឹកឲ្យជោគទើបស្ទូងតាមក្រោយ។ ជាការល្អ ត្រូវស្ទូងពេលថ្ងៃរសៀលត្រជាក់។ រីឯចន្លោះគុម្ព និងចន្លោះជួរដែលត្រូវស្ទូងគឺ២៥X២៥សម ក្រោយស្ទូង ហើយត្រូវស្រោចទឹកឲ្យជោគ។ ដើម្បីបន្ថយកំដៅដីនិងការពារការហាប់ដីព្រម ទាំងអាចរក្សាសំណើមដីបានយូរ ចំាបាច់ត្រូវព្រាស់ចំបើងស្ងួតឲ្យសព្វល្អពេលើផ្ទៃរងហើយ ស្រោចទឹក៣ ដងក្នុង១ថ្ងៃ ស្រោចក្នុងរយៈពេល៣ ថ្ងៃក្រោយស្ទូង។     គ.របៀបដាំដោយសាបគ្រាប់ផ្ទាល់ៈ        ក្រោយពីការរៀបចំរងហើយ ត្រូវយកជីកំប៉ុស្ត និងជី ១៥ ១៥ ១៥ ចំនួនដូចខាងលើ មកព្រាចលើថ្នាល ហើយរោយថ្នាំ Furadan 3H ចំនួន ៣ ស្លាបព្រាបាយហើតរាស់លុបទៅ ក្នុងដី បន្ទាប់មកស្រោចទឹកឲ្យជោគ ។ ចំពោះគ្រាប់ពូជដែលត្រូវយកមកព្រួសត្រូវព្រួសឲ្យ រង្វើលៗ ក្នុងកំរិតកន្លះស្លាបព្រាបាយ ស្មើនឹង ៨ ក្រាមលើផ្ទៃថ្នាល ១០ម២។ ក្រោយពីព្រួស ហើយត្រូវ ព្រាចកំណាត់ចំបើងស្ងួតពីលើទបស្រោចទឹកតាមក្រោយ។ ដើម្បីឲ្យកូនស្ពៃ ដុះស្មើគ្នាល្អ រយៈពេល២តៅ៣ ថ្ងៃដំបូង ត្រូវស្រោចទឹក៣ ដងក្នុង១ថ្ងៃ។ ក្រោយពេល កូនស្ពៃដុះបានរយៈពេល ៧ទៅ១០ ថ្ងៃគេ ត្រូវដក រំលោះកូនស្ពៃចេញខ្លះនៅត្រង់កន្លែង ដែលញឹកពេក គឺត្រូវរក្សាចំនួនដើមស្ពៃត្រឹមតែ ២០ ទៅ ២២ដើម/ម២។ ៤.ការថែទាំៈ        ក.ការស្រោចស្រពៈ        ការស្រោចស្រពអាចធ្វើបានច្រើនរបៀបគឺ ស្រោចដោយប៉ោតមួយថ្ងៃស្រោច២លើក ព្រឹកល្ងាច ដំណាំស្ពៃចង្កឹះមិនត្រូវការទឹកច្រើនពេកទេតែវាត្រូវការជាំប្រចំារៀងរាល់ថ្ងៃ។ បច្ចុប្បន្នកសិករអាចស្រោចស្រពដោយម៉ាស៊ីនគឺ ដាក់ជំពួយផ្កាឈូកបាញ់ឲ្យជោគ១ថ្ងៃម្តង តែវីធីនេះធ្វើឲ្យដីឆាប់ហាប់កាលណាគេស្រោចដោយម៉ាស៊ីនបាញ់ចាំបាច់ត្រូវគ្របចំបើង ឲ្យក្រាស់។        ខ. កាដាក់ជីៈ        ស្ពៃចង្កឹះជាបន្លែដែលត្រូវការជាចាំបាច់នូវជីជាតិ អាសូត ផូស្វាតនិង ប៉ូតាស្យូមប៉ុន្តែ សេចក្តីត្រូវការនេះត្រូវបែងចែកទៅតាមដំណាក់កាលលូតលាស់របស់វា។ ប្រភេទបន្លែស្លឹក ត្រូវការជាតិអាសូតច្រើនជាងគេដូច្នេះការដាក់ជីត្រូវធ្វើឡើងដោយអនុលោមទៅតាមប្រភេទ ដីអាយុកាល និងប្រភេទជី។ ក្រោយសាបបានពី១០ទៅ១២ថ្ងៃត្រូវយកជីអ៊ុយរ៉េចំនួន១ស្លាប ព្រាបាយលាយទឹក២០លីត្រស្រោចលើផ្ទៃរង១០ទៅ១៥ម២រយៈពេលមួយសប្តាហ៍ម្តងៗ។     គ. ការសំអាតស្មៅជ្រំដីពួនគល់ៈ        ស្មៅជាកត្តាចង្រៃយ៉ាងច្រើនគឺ វាជាជម្រកសត្វល្អិត ដណ្តើមទឹក ពន្លឺ និងជីជាតិពី ដំណាំ។ អ្នកត្រូវដកស្មៅចេញដោយប្រើកូនចបតូចៗ រយៈពេលពី ៧ទៅ ១០ថ្ងៃ ក្រោយ សាប ឬស្ទូង ត្រូវដកស្មៅជ្រំជ្រួយដី ឲ្យធូរ ដើម្បីរក្សាសំណើមបានល្អ។ មួយអាយុកាល របស់ស្ពៃអ្នកអាច ដកស្មៅចំនួន ២ទៅ ៣ លើក ។ ចំពោះការជ្រំជ្រួយដីធ្វើឡើងតែមួយ លើកតែប៉ុណ្ណោះ។     ឃ. អំពីសត្វល្អិត និង វិធានការការពារៈ         អំពីជម្ងឺសំខាន់ៗ      ជម្ងឺដែលតែងតែកើតលើដំណាំស្ពៃចង្កឹះភាគច្រើនជាជម្ងឺផ្សិត និងជម្ងឺបាក់តេរី។ ជម្ងឺ នេះធ្វើឲ្យស្លឹកស្ពៃមានចំណុចអុចសៗហើយស្ងួតព្រមទាំងរលួយស្លឹកផ្នែកខាងលើក្រោយមក រីករាលពាសពេញសផ្ទៃរង កូនស្ពៃជម្ងឺរលួយគល់ ស្ពៃដែលបណ្តាលមកពីបាក់តេរីភាគច្រើន ធ្វើឲ្យរលួយធាងស្ពៃក្បែរដីនិងគល់។ លក្ខខណ្ឌដែលបណ្តាលឲ្យកើតជម្ងឺនេះគឺអាកាសធាតុ ក្តៅខ្លាំង ដីសើម ភ្លៀងធ្លាក់ច្រើន។             វិធានការការពារ និងកំចាត់         ត្រូវស្ទូងឲ្យរង្វើល ហាលដីឲ្យស្ងួតមុននឹងស្ទូងលាយ ថ្នាំនឹងគ្រាប់ពូជ មុនពេល សាប ដក ចោលហើយបាញ់ថ្នាំផ្សិតប្រភេទ Captan ឬBenomy1 កំរិតប្រើពី ២០ ទៅ ២៥ ក្រាម លាយទឹក ១៥ ទៅ ២០ លិត្រ មួយសប្តាហ៍ បាញ់ ២ដងហើយបន្ថយការ ស្រោចទឹកនិង ដាក់ជី ។     ង. អំពីសត្វល្អិត       ដង្កូវយោលទោងៈ ដង្កូវប្រភេទនេះ ជាសត្រូវបំផ្លាញយ៉ាងខ្លាំងចំពោះ ដំណាំអំបូរស្ពៃ ជាពិសេសនៅរដូវ ប្រាំចាប់ពីខែធ្នូ ឬខែកុម្ភៈ រហូតដល់ខែមេសា។ វាស៊ីក្លរូភីល ដោយទុកតែភ្នាសសៗពេញ លើផ្ទៃស្លឹក មេអំបៅ វាតែងចេញមកពងនៅពេលយប់ នៅផ្នែកខាងលើស្លឹករយៈពេល២០ ទៅ ២៥ម៉ោង វានឹងញាស់បន្ទាប់មកចាប់ផ្តើម ស៊ីបំផ្លាញ។      សត្វចាគូៈ ដំបូងជាមេចំណាស់ ពងដាក់លើដី ក្បែរគល់ដំណាំ ក្រោយពីពង រយៈពេល ៣៥ទៅ ៤២ម៉ោងវានឹងញាស់ ហើយចាប់ផ្តើម ស៊ីឫសស្ពៃនៅក្នុងដីជាដំណាក់កាល ដង្កូវរយៈពេល ១សប្តាហ៍ ក្រោយមកវាចាប់ផ្តើមញាស់ ទៅជាសត្វចាគូហើយ ហើរជាហ្វូងៗមកចោះជញ្ជក់ ស្លឹកធ្វើឲ្យស្លឹកស្ពៃធ្លុះលែងលូតលាស់។ លក្ខណៈរូបរបស់វាមានមាឌតូចស្លាបពណ៌ស ឬ លឿងអមបណ្តោយស្លាបប្រវែងមិនលើសពី២ម.ម។     ដង្កូវកាត់ដើមៈ មេអំបៅហើរពងដាក់គែមស្លឹក ក្បែរដី ក្រោយពីវាញាស់កូនដង្កូវទម្លាក់ខ្លួនចូលទៅក្នុង ដីនៅពេលយប់ ដង្កូវចេញពីដីហើយកាត់បំផ្លាញគល់ស្ពៃឬស្លឹកស្ពៃ។ ការបំផ្លាញរបស់ដង្កូវ ប្រភេទនេះធ្វើឲ្យបាត់បង់ចំនួនដើមជាច្រើនក្នុងមួយថ្នាលៗ។     ចៃបៃតងៈ ចៃប្រភេទជញ្ជក់យករុក្ខរសពីស្លឹកស្ពៃ ធ្វើឲ្យស្ពៃរួញលែងលូតលាស់។ សញ្ញាសំគាល់ នៅពេលមានចៃនៅក្នុងចំការគឺ មានស្រមោចឡើង។     វិធានការការពារ និងកំចាត់ៈ វិធានការការពារតាមបែបជីវសាស្រ្តៈ ត្រូវជ្រើសរើសរដូវដំាដុះរៀបចំឲ្យបានល្អកំចាត់ ស្មៅស្រោចទឹកជាប្រចំាស្ទូងតាមចន្លោះគុម្ពតាមការកំណត់ ឆ្លាស់មុខដំណាំប្រើវិធានការចំរុះ ការពារដំណាំ។ វិធានការកំចាត់តាមបែបប្រើថ្នាំគីមីមានថ្នំាពុលជាច្រើនប្រភេទដែលត្រូវយក មកប្រើ ដើម្បីកំចាត់សត្វល្អិតដូចជាថ្នាំ បេតេ (BT), វិតាហ្គ្រូ(Vitagro),ឌីភិល(Dipel), ហ្វូបបាក់ (Florback), សេដាប់បែលយូឌី (Cwd), សង់ដីរ(Zandor)សម្រាប់តែដង្កូវយោលទោង។ ក្រៅពី នេះគេប្រើថ្នាំ ហ្វុយរ៉ាដង់ (Furadan 3H) មកបាចដោយប្រើក្នុងកំរិត ១៥០ ក្រាមលើផ្ទៃដី ១០ទៅ ១៥ ម២ មុននឹងបាចត្រូវស្រោចទឹកឲ្យជោគជាមុន។៦-ការប្រមូលផលៈ        ការប្រមូលផលសម្រាប់ធ្វើបន្លែ គេអាចធ្វើការ ប្រមូលផលបាននៅពេល ស្ពៃអាយុក្រោម ១ខែ តែចំពោះការប្រមូលផល សម្រាប់ទុកពូជ គឺត្រូវច្រូតយកដើម ស្ពៃមកហាល ថ្ងៃឲ្យស្ងួត បន្ទាប់មកធ្វើការបោកបែន សំអាតគ្រាប់ ហើយហាលថ្ងៃ អោយស្ងួត រយៈពេល២ទៅ ៣ថ្ងៃ ទើបច្រកចូលដប កញ្ចប់ក្រដាស់ ឬកញ្ចប់ក្រដាស់អាលុយមីញ៉ូម បិតជិតរក្សាទុកនៅកន្លែង ដែលមានអាកាសធាតុត្រជាក់ធម្មតា ហាមត្រូវកំដៅថ្ងៃ និងសើម។ ដប់និងកញ្ចប់នីមួយៗត្រូវ តែដាក់ឈ្មោះអោយបានត្រឹមត្រូវ។ ការទុកដាក់ពូជៈ ដើម្បីអោយគ្រាប់ពូជល្អ រក្សាដំណុះបានយូមិនត្រូវ ហាលនៅក្រោមកំដៅថ្ងៃផ្ទាល់ឡើយ គឺហាល នៅក្រោមកំដៅ ដែលមានសំណាញ់ជារបាំងការពារកំដៅ។ ជាពិសេស អ្នកហាល ត្រូវនៅក្រោមខ្យល់ឮស្ងួត។ ឧបករណ៍ទុកដាក់ពូជប្រភេទសម្ភារៈមិនចម្លងសំណើមដូចជាៈ ដប កែវបិទជិត ក្រដាស់អាលុយមីញ៉ូម ក្រោយពីច្រកហើយ ត្រូវបិទផ្ជិតមាត់ភ្លាម ហើយ ត្រូវយក ទៅរក្សាទុកក្នុងកន្លែដែលមានកំដៅថេរល្អ ស្ងួត ពន្លឺថ្ងៃមិនអាចចាំងចូលបាន។ យោងតាមៈ ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និង នេសាទ នាយកដ្ឋានផ្សព្វផ្សាយកសិកម្ម កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍វិស័យកសិកម្ម Loan ២០២២-CAM[SF] ២០០៩

ដំណាំស្ពៃក្តោប

ដំណាំស្ពៃក្តោប I. ស្ថានភាពទូទៅ        ស្ពៃក្តោបជាដំណាំមួយប្រភេទដែលមានប្រភពកំណើតមក ពីទ្វីបអឺរ៉ុប។ ជាយូរយារកន្លងមកដំណាំនេះត្រូវបានគេដាំនៅក្នុងតំបន់

អឺរ៉ុបប៉ែកខាងកើតនិងតំបន់មួយចំនួនក្នុងទ្វីបអាហ្រ្វីប។ ក្រោយមកដោយវិទ្យាសាស្ត្របង្កាត់ ពូជជឿនលឿន គេបានបង្កាត់ពូជតំរូវទៅតាមតំបន់ដាំដុះ ដំណាំប្រភេទនេះស្ថិតនៅក្នុង គ្រួសារ Gruciferaeក្នុងអំបូរ Brassica Oleracea។ ស្ពៃក្តោបជាទូទៅចែកចេញជា ៣ប្រភេទ ទៅតាមពណ៍នៃស្លឹក ៖       -ពូជស្លឹកពណ៌ស្វាយ       -ពូជស្លឹកពណ៌ស       -ពូជស្លឹកពណ៌ក្រហម        ការនិយមដាំនៅប្រទេសកម្ពុជា វៀតណាម ឡាវ ថៃ គឺពូជឈ្មោះ KK Grossផលិត ដោយក្រុមហ៊ុន Takiiseed Companny ។ នៅពេលថ្មីៗនេះ នៅប្រទេសភីលីពីនគេនិយម ដាំពូជឈ្មោះ Rareball ដែលផលិតដោយក្រុមហ៊ុន Kaneco Seed Company នៃប្រទេស ជប៉ុន។ គ្រាន់ពូជមានភាពល្អិតៗទំងន់១ក្រាម មានចំនួន ២០០-៣០០ គ្រាប់ដើម្បីដាំ១ហ.ត គេប្រើគ្រាប់ពូជចំនួន ៣៥០-៤០០ ក្រាម។ II.បច្ចេកទេសដំាដុះ       ១-ការជ្រើសរើសរដូវ        ការជ្រើសរើសរដូវមានសារៈសំខាន់នៅក្នុងការដំាដុះដំណាំ ។ រដូវទាក់ទងនឹងសីតុណ្ហ- ភាពភ្លៀង សំណើម បរិយាកាសជំងឺ និងសត្វល្អិត។ ដំណាំស្ពៃក្តោបគេច្រើនតែដាំនៅរដូវ ត្រជាក់។ នៅប្រទេសកម្ពុជាយើងគេអនុវត្តន៍ពី ខែ តុលា ដល់ខែកុម្ភៈចន្លោះពេលនេះគឺ សីតុណ្ហភាពត្រជាក់ ពន្លឺថ្ងៃ និងចំណាំងរបស់ពន្លឺសមស្របសត្វល្អិត និងជំងឺមិនមានការ រាតត្បាតខ្លាំង។ ជំបោះពូជឈ្មោះ KK Cross មកពីជប៉ុនរដូវនេះសមស្របល្អជាងពូជ ឯ ទៀតៗ។       ២-ការជ្រើសរើស និងរៀបចំដី        ដំណាំស្ពៃក្តោប ជាប្រភេទដំនាំមួយត្រូវការដុះលូតលាស់លើប្រភេទដីធូរស្រទាប់ដំាដុះ ជ្រៅសំបូរទៅដោយជាតិមមោកព្រមទាំងសំបូរទៅដោយសារធាតុចិញ្ចឹមផ្សេងៗទៀត។ ដំណាំនេះគេរាប់បញ្ចូលទៅក្នុងក្រុមមិនធន់ទាំ្រនឹងដីសាស៊ីដគេរៀបចំដីដោយប្រើត្រាក់ទ័រ គោយន្ត ឬដោយនង្គ័លគោមុននឹងភ្ជួរគេរាស់ទុកដីឲ្យស្ងួតស្រទឹកហើយប្រមូលយកស្មៅ ឬ កាកសំណល់ចេញពីដីឲ្យស្អាត ទើបគេភ្ជួរលើកដំបូង ក្រោយពីភ្ជួរហើយគេត្រូវហាលដីនោះ រយៈពេលៗទៅ៣ថ្ងៃរាស់បំបែកដីឲ្យល្អិត ទើបភ្ជួរប្រែដីលើកទី២ក្រោយពីភ្ជួរហើយត្រូវហាល ដីនោះឲ្យស្ងួតល្អដើម្បីឲ្យស្មៅឬសត្វល្អិតចង្រៃងាប់ប៉ុន្តែចំពោះដីដែលកង្វះជាតិកំបោរគេបាច កំបោរចំនួន២៥០ទៅ៣៥០គ.ក្រ /ហ.ត ហើយរាស់លុបទៅក្នុងដី។ គេភ្ជួរនឹងរាស់ចំនួន២ ទៅ៣លើកឲ្យបានជ្រៅនិងឲ្យល្អិតធានាឲ្យមានបន្ទុកខ្យល់គ្របគ្រាន់ និងឲ្យទឹកជា្របបានល្អ រក្សាសំណើមដីបានយូរ។ ជាទូទៅការរាប់ចំដីដំណាំបន្លែ គឺដីស្ងួតនិងមានប្រភពទឹកគ្រប់- គ្រាន់ដើម្បីស្រោចស្រព។       ៣-ការបណ្តុះកូន        ដើម្បីធានាឲ្យកូនស្ពៃក្តោបដុះលូតលាស់ល្អគ្នាជំងឺ និងសត្វល្អិតបំផ្លាញ គេគួរតែ ជ្រើសរើសកន្លែង សំរាប់សាបកូនដែលមានលក្ខខណ្ឌដូចតទៅ។ដីមានជីជាតិនៅក្បែរប្រភព ទឹក ឃ្លាតឆ្ងាយពីចំការស្ពៃឯទៀត វាលស្រឡះមានពន្លឺគ្រប់គ្រាន់។ គេត្រូវភ្ជួរ ឬរៀបដីនោះ ឲ្យផុសល្អរើសយកស្មៅចេញ ហាលដីឲ្យស្ងួត វាយបំបែកដីឲ្យម៉ត់ល្អ ហើយបាចកំបោរ ស ចំនួន ២៥០ក្រាម លើផ្ទៃដី ២០ម២ ក្រោយមកលើករងឲ្យបានខ្ពស់គឺ ទទឹង ១មបណ្តោយ ១០ម កំពស់បី១៥-២០ស.ម ត្រូវយកជី១៥.១៥.១៥ចំនួន១៥០ក្រាមទៅបាចពីលើ ហើយ រាស់លុបជីនោះឲ្យកប់ទៅក្នុងដី(ហាមប្រើជីលាមកសត្វស្រស់មិនទាន់ពុក)ក្រោយមកទៀត យកថ្នាំប្រភេទ Furadan២០ ក្រាមនិងប្រភេទថ្នាំផ្សិតឈ្នោះ Mancozeb ឬOrthocideចំនួន ១៥ក្រាមទៅបាចលើថ្នាលនោះ ទើបគេសាបគ្រាប់ស្ពៃទៅក្នុងថ្នាលដោយប្រើទំងន់គ្រាប់ ចំនួន៣០០-៣៥០ក្រាម។ ក្រោយពីសាបហើយត្រូវយកកំទេចចំបើងស្ងួតកាត់ឲ្យខ្លីៗ បាច ពីលើឲ្យក្រាស់ល្មមហើយ ស្រោចឲ្យជោកទើបគ្របគំរបពីលើស្រោចទឹកពីរដងក្នុងមួយថ្ងៃ ស្រោចពេលព្រឹក និងពេលល្ងាច រយៈពេលពីរថ្ងៃក្រោយសាបត្រូវបើគំរបទាំងនោះចេញ ហើយគ្រប់សំណាញ់ពណ៌ខ្មៅក្រឡាញឹកឲ្យជិត ការពារកុំឲ្យពពួកសត្វល្អិតចូលបំផ្លាញ ដើម្បីឲ្យកូនស្ពៃដុះល្អគេចាប់ផ្តើមដកស្មៅ និងដករំលស់កូនស្ពៃចេញឲ្យរង្វើល ក្រោយពី សាបរយៈពេល៨-១០ថ្ងៃហើយស្រោចបំប៉នជីUrea ៤៦%ដោយប្រើកំរិត ១ស្លាបព្រា(១០ -១៥ក្រាម)លាយទឹក១៥-២០លិត្រ ស្រោចឲ្យជោគហើយស្រោចទឹកធម្មតាតាមក្រោយ។ ក្រោយមកពេលកូនស្ពៃអាយុ១៨-២០ថ្ងៃគេស្រោចទឹកធម្មតាតាមក្រោយUrea៤៦%ដដែល កំរិត១ស្លាបព្រា(១០-១៥ក្រាម)លាយទឹក១៥-២០លីត្រ ស្រោចឲ្យជោគនិងស្រោចទឹក ធម្មតាតាមក្រោយ។ អនុវត្តន៍តាមវិធីនេះរយៈពេល២០-២៨ថ្ងៃគេអាចដកកូនស្ពៃយកទៅ ដាំប៉ុន្តែមុននឹងយកទៅរយៈពេល២ថ្ងៃគេផ្អាកការស្រោចទឹកដើម្បីឲ្យកូនស្ពៃធន់ទ្រាំនិងការ កង្វះទឹកនិងធន់ នឹងកំដៅថ្ងៃដល់ពេលរៀបដកត្រូវស្រោចទឹកឲ្យជោគទើបគេដកកូនយក ទៅដាំគឺវាមានសន្លឹក៣-៤ កំពស់៨-១០ស.ម។ ចំពោះវិធីផ្សាំកូនវិញគេដកកូនស្ពៃមានអាយុ ១៤-១៦ថ្ងៃមានសន្លឹក២ គឺគេផ្សាំក្នុងកន្ទោង ឬស្បោងកៅស៊ូដោយក្នុងនោះមានលាយជីផេះ អង្កាម និងជីធម្មជាតិផុសល្អក្រោយពីផ្សំាក្នុងកន្ទោងហើយស្រោចទឹកជោគនិងគ្រប់ពេលថ្ងៃ រយៈពេល២ថ្ងៃទើបលែងគ្រប គឺបើចំហទាំងយប់ទាំងថ្ងៃលើកលែងតែពេលភ្លៀងទើបគ្រប គំរបការពារពីលើ។ក្រោយពីផ្សាំរយៈពេល១០-១២ថ្ងៃអាចដាំបាន។       ៥-ការស្រោចស្រព        ដំណាំអំបូរស្ពៃត្រូវការទឹកជាប្រចាំ ប៉ុន្តែវាមិនត្រូវការសំណើមដីខ្ពស់ពេលនោះ ទេជាមធ្យោមចន្លោះពី៨០-៨៥% ។គេស្រោចទឹកបានច្រើនវិធីគឺស្រោចដោយប៉ោតព្រឹក និងល្ងាច លើផ្ទៃដី១៥ម2 ក្នុង១ថ្ងៃជាមធ្យមពី៧០-៨០ លីត្រ។ ចំពោះការស្រោចដោយ ឧបករណ៍ម៉ាស៊ីនទំនើប ១ថ្ងៃគេបាញ់ម្តង ជាពិសេស នៅពេលល្ងាចជាការល្អ។ ចំពោះ ការស្រោចដោយបញ្ចូលផ្ទាល់គេធ្វើឡើងលើប្រភេទ ដីរាបស្មើនិងដំណាក់កាលស្ពៃក្តោប រួចហើយ។ ដំណាំនេះត្រូវការទឹកខ្លំាងក្នុងក្នុងដំណាក់កាលក្រោយដាំ ៤៥-៥០ថ្ងៃ។       ៦-ការជ្រំជ្រួយដី        ការជ្រំជ្រួយដីពូនគល់ មានគោលបំណងយ៉ាងសំខាន់គឺ ធ្វើឲ្យដីធូរខ្យល់ចេញចូល ព្រមទាំងរក្សាសំណើមបានយូរ ការជា្របទឹកបានរហ័សបន្ថយការការដុះស្មៅ។ មុនពេល ជ្រំដីគេត្រូវផ្អាកការស្រោចទឹកចំនួន១ថ្ងៃមុនហើយជំ្រជ្រួយដីឲ្យផុសនិងបន្ទាប់មកហាលដី នោះមួយថ្ងៃទៀតដើម្បីឲ្យស្មៅងាប់ក្រោយមកទើបគេស្រោចទឺកឲ្យជោគខ្លាំង។ ការជ្រំជ្រួយ ដីគេធ្វើឡើងជា ២លើក គឺលើកទី១ចំនួន ១០-១៥ថ្ងៃក្រោយដាំនិង លើកទី២ គឺ៣៥-៤០ ថ្ងៃក្រោយដាំក្រោយមកទៀតគេមិនជ្រំជ្រួយដីឡើយ គឺក្រាន់តែសំអាតស្មៅប៉ុណ្ណោះការពារ ការដាច់ឫសរបស់ស្ពៃពន្យារពេលក្តោប។       ៧-ការប្រើប្រាស់ជី        ដំណាំស្ពៃក្តោបត្រូវការជីយ៉ាងខ្លាំង ជាងដំណាំស្ពៃឯទៀត។ ក្នុងដំណាក់កាលនៅតូចវា ត្រូវការធាតុអាសូត (N) ច្រើនដើម្បីដុះលូតលាស់ទំហំស្លឹក និងចំនួនស្លឹកព្រមទាំងពន្លូតដើម ពិសេសគឺដំណាំមានពណ៌បៃតងខ្ចី។ ចំពោះធាតុផូស្វ័រ (P) ដំណាំត្រូវការជាបណ្តើរៗចាប់ តាំងពីដាំរហូតដល់ប្រមូលផល គឺធ្វើឲ្យស្លឹកក្រាស់ ដើមធំរឹងមាំ ពង្រីកប្រព័ន្ធឫឲ្យរឹតតែសកម្ម ដើម្បីការដឹកជញ្ជូនសាធាតុទឹក និងរ៉ែផ្សេងៗ។        -មុនពេលដាំគឺទ្រាបបាត ជីធម្មជាតិ ១៥-២៥តោន ជី១៥.១៥.១៥ ចំនួន២០០ គ.ក្រ/ហ.ត។        -ក្រោយពេលដាំរយៈពេល១៨-២០ថ្ងៃគេប្រើជី១៥.១៥.១៥ ចំនួន២០០គ.ក្រលាយ ជាមួយនឹងជីអ៊ុយរ៉េ ៤៦% ចំនួន៧០-៨០គ.ក្រ និងជីប៉ូតាស្យូម ៦០%ចំនួន១០០គ.ក្រក្នុងដី ១ហ.តលាយជាមួយគ្នាហើយលាយនៅចន្លោះគម្ពនិងលុបដីឲ្យជិតហើយស្រោចទឹកឲ្យ ជោគ។        -ក្រោយដាំរយៈពេល៣០-៣៥ ថ្ងៃ ត្រូវដាក់ជីបំប៉នប្រភេទអ៊ុយរ៉េ ៤៦% ចំនួន៥០-៦០ គ.ក្រក្នុងមួយហ.តដោយលាយទឹកស្រោចឬដាក់តាមចន្លោះគុម្ពក្រោយទឹកស្រោចឬបញ្ចូល ទឹកភ្លាម ។        -ក្រោយដាំរយៈពេល ៤៥ -៥០ ថ្ងៃ ត្រូវដាក់ជីជាលើកចុងក្រោយដោយប្រើភេទជី ១៥.១៥.១៥ ចំនួន១០០គ.ក្រ លាយជាមួយនឹងជីអ៊ុយរ៉េ ៤៦% ចំនួន៨០%និង ជីប៉ូតាស្យូម ចំនួន ៥០គ.ក្រ ហើយដាក់តាមចន្លោះជួរស្ពៃ បន្ទប់មកស្រោចឬបញ្ចូលទឹកភ្លាម។ III.ជំងឺនិងវិធានការពារ       ១-អំពីជំងឺសំខាន់ៗ        -ជំងឺពកឫស : ជាទូទៅគេប្រទះឃើញជំងឺនេះ តែងតែកើតនៅលើឫធ្វើឲ្យពក និង រួញ ស្លឹកពណ៌លឿងផ្នែកខាងក្រោម ហើយទុំជ្រុះស្លឹក ក្នុងដំណាក់កាលស្ពៃក្តោបនិងកំពុង ក្តោប ជំងឹនេះកើតរីករាលដាលពីដើម១ទៅដើម១ ដោយសារទឹកយ៉ាងរហ័សវាស្ថិតនៅក្រុមជំងឺ ផ្សិត គេត្រូវដកដើមនោះចេញហើយជ្រំដីហាលឲ្យស្ងួតត្រង់កន្លែងកើត និងបាចកំបោរទុក ចោល។        -ជំងឺរលួយឫ : ធ្វើឲ្យលឿងស្លឹកក្រោមដើមទាំងនោះស្រពោនក្រោមមក ឫសទន់ រលួយប្រែពណ៌ទៅជាខ្មៅ ស្ពៃក្តោបមិនអាចលូតលាស់បានឡើយវាបំផ្លាញ់គ្រប់ដំណាក់ កាលលូតលាស់។ ក្រៅពីនេះនៅមានជំងឺជាច្រើនទៀតនៅក្រុមជំងឺផ្សិត ដូចជា Altermaria leaf spot. Downy Midewspot, White mold តែងតេបំផ្លាញ់គ្រប់ដំណាក់កាលលូតលាស់។        -ក្រុមជំងឹ បាក់តេរី : មានជំងឺ Soft rot Black rot បណ្តាលមកពីមេរោគ Xanthomonas ភាគច្រើនធ្វើឲ្យរលួយបណ្តូលស្ពៃ និងរលាកក្នុងរលាក្តោបតាមស្រទាប់ៗ ហើយទន់។        -ក្រុមវិរុស: ធ្វើឲ្យរួញស្លឹកលែងលូតលាស់ វាបណ្តាលមកពីពួកចៃ រោមបំផ្លាញ។       ២- វិធានការការពារ និងកំចាត់ជំងឺ        -ជំងឹផ្សិត : បន្ថយការស្រោចទឹក និងស្រោចជីអាសូត ទុកឲ្យដីស្ងួត ដកស្មៅឲ្យស្អាត បាចកំបោរត្រងកន្លែងកើត និងយកថ្នំាផ្សិតដូចជា Orthocide Zineb Mancozeb ចំនួន ២០ក្រាម លាយទឹក១៥លីត្រ បាញ់ការពារនៅពេលឃើញសញ្ញាលើស្លឹកមុនពេលជំងឺនេះ រីករាលដាល។        -ជំងឺបាក់តេរី : បន្ថយការស្រោចទឹក ដកដើមកើតជំងឺចេញ ប្តូរមុខដំនាំផ្អាកការដំាដុះ ដុតសំលាប់មេរោគក្នុងដីថា្នក់បណ្តុះ។        -ក្រុមជំងឺវីរុស : បាញ់ថ្នាំសំលាប់ចៃ មមាច ទ្រីពដកដើមទាំងនោះចោល និងជ្រើសរើស ពូជធន់។ IV. អំពីសត្វល្អិតចង្រៃ និង ការការពារ        ១-ដង្កូវយោលទោង : ដង្កូវប្រភេទនេះតែងតែបំផ្លាញលើប្រភេទដំណាំអំបូរស្ពៃ គ្រប់ប្រភេទវាមានអាយុកាលខ្លីពីពងរហូតដល់មេអំបៅ ចំនួនតែ្១២-១៦ថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ វាស៊ី សំបកជាលិការុក្ខជាតិពីផ្នែកខាងក្រោមធ្វើឲ្យស្ពៃក្តោបលែងដុះលូតលាស់បាន។ ដើម្បី ការពារដង្កូវប្រភេទនេះ គឺគេចាប់ផ្តើមដំានៅចុងរដូវភ្លៀងពិសេសខែ១០-១១ ដើម្បីអោយ ស្ពៃក្តោបជាប់ ក្នុងខែទី១២ ជារដូវដែលដង្កូវយោលទោងបំផ្លាញមិនធ្ងន់ធ្ងរ។ ម្យ៉ាងទៀត គេសាបកូនស្ពៃក្តោបនៅក្នុងសំណាញ់ ការពារកូនស្ពៃមិនឲ្យមិនឲ្យមានដង្កូវចូលស៊ីធ្វើ ឲ្យស្ពៃអាចលូតលាស់លឿន។ ចំពោះកម្មវិធី IPM គេចិញ្ចឹមសត្វមានប្រយោជន៍ឲ្យតាម កំចាត់ដង្កូវយោលទោងតាមងប្រព័ន្ធ Biology Cal Control គឺឈ្មោះ Cotesia Plutellae និង MicroplitsPlutellae សត្វឳម៉ាល់ពីរប្រភេទតែងតែត្រូវការដង្កូវយោលទោង ដើម្បីបង្កើតកូន ចៅរបស់វា។        ការសំអាតស្មៅ ជ្រើសរើសរដូវ ដាំលាយជាមួយដំនាំឯទៀត ការប្រើប្រាស់ពូជ ធន់ ជាវិធានការដែលអាចជ្រើសរើសបាន វិធានការចុងក្រោយគឺ ការប្រើប្រាស់ថ្នាំប្រភេទ ដូចជា B.T គឺ Bacilus Thutingiensis មានzondor vitagro.Dielfin. Bacillus ដោយលាយជាមួយថ្នាំ គីមីពុលដូចជា Sumicidine, Sumiothion, Me ប្រើកំរិតមួយ១,៥លីត្រ-២លីត្រ/ហ.ត។        ២- ដង្កូវហ្វូងឈ្មោះ Spodoptera SP វាតែងតែស៊ីដំណាំស្ពៃក្តោបគ្រប់ដំណាក់កាល លូតលាស់ ធ្វើឲ្យស្ពៃក្តោបត្រូវខូចខាតទាំងស្រុង។ លក្ខណៈពិសេសរបស់វាគឺវាញាស់ទាំង ហ្វូងៗ ចាប់ពីពងទៅដល់ មេអំបៅមានអាយុ ៤២ថ្ងៃការកំចាត់មានប្រសិទ្ធភាពគឺពេលវា ទើបញាស់។       ៣- ដង្កូវស៊ីកំពូលស្ពៃ : វាស៊ីតែកំពូលខ្លីៗ។        ៤- សត្វទាគូ : វាស៊ីដោយចាក់ទំលុះស្លឹកឲ្យធ្លុះរទុះៗ ពេលវាទើបញាស់នៅក្នុងដី កូនដង្កូវតែងតែស៊ីឫសស្ពៃ ធ្វើឲ្យស្ពៃញមស្រពោន គេបាចមុនពេលដាំ ឬក្រោយរយះពេល ដាំមួយអាទិត្យឈ្មោះថ្នាំ Furadun ៣H និង ៥H កំចាត់ដង្កូវរបស់វានៅពេលតូចៗ។ ក្រៅពី នេះគេបាញថំា្នដូចជា ដង្កូវយោលទោងដែរ តែមិនបាញ់ថ្នាំប្រភេទ BT ទៅលើដង្កូវ SpodopteraCabbage Webworm ឬ Fleabeetle ទេ។        ការកំចាត់តាមវីធីសាស្ត្រ ក្សេត្រសាស្ត្រ : អាចជួយឲ្យការដំាដុះលូតលាស់បានល្អ ប្រសើរ។ V. ការប្រមូលផល        ការប្រមូលផលត្រូវធ្វើឡើងទៅតាមប្រភេទពូជ ពូជធន់មានអាយុកាល ពី៩០-១១០ថ្ងៃ ក្រោយដាំ ពូជកណ្តាលគឺ៨០-៩០ថ្ងៃពូជស្រាលពី៦៥-៧០ថ្ងៃប៉ុន្តែការដាំនៅប្រទេសកម្ពុជា សមស្របគឺពូជ៨០-៩០ថ្ងៃ គឹពូជ KK Cross និង Rareball មុនពេលប្រមូលផលគេផ្អាកការ ស្រោចទឹករយៈពេល ៥-៧ថ្ងៃ ដើម្បីស្ពៃក្តោបរឹតណែន ។ គេកាត់ដោយរក្សាសន្លឹកខៀវព័ទ្ធ ជុំវិញក្តោបចំនួន ៣-4សន្លឹកដើម្បីរក្សាទុកបានយូរ និងធានាការដឹកជញ្ចូនទៅកាន់ទីឆ្ងាយៗ នៅប្រទេសកម្ពុជាទិន្នផលជាមធ្យោមចន្លោះពី ២៥- ៣០តោន/ហ.ត។ យោងតាមៈ ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និង នេសាទ នាយកដ្ឋានផ្សព្វផ្សាយកសិកម្ម គំរោងឥណទានកម្មវិធី ធនាគារ អភិវឌ្ឍន៍ អាស៊ី (ADB) លេខ ១៤៤៥-CAM(SF) ២០០៥

ជំងឺផ្តាសាយបក្សីជាអ្វី

ជំងឺផ្តាសាយបក្សីជាអ្វី        ជំងឺផ្តាសាយបក្សីជាជំងឺឆ្លងរាតត្បាតយ៉ាងសាហាវបំផុតក្នុង ចំណោមជំងឺឆ្លងនានា។ បង្កឡើងដោយវីរុសH5N1ដែលកើតលើ សត្វបក្សីគ្រប់ប្រភេទរួមមានៈ មាន់ ទា ក្រួច មាន់បារំាង ក្ងាននិង

បក្សីផ្សេងៗទៀត ដូចជាឆ្មានិងខ្លាជាដើម។ ជំងឺនេះមិនត្រឹមតែធ្វើអោយខាតបង់សេដ្ឋកិច្ច គ្រួសារនិងសេដ្ឋកិច្ចជាតិប៉ុណ្ណោះទេ តែថែមទាំងបង្ករគ្រោះថ្នាក់ដល់អាយុជីវិតមនុស្សទៀត ផង។ ការចម្លងនិងការរាលដាលៈ        ជម្ងឺនេះឆ្លងពីបក្សីទៅបក្សីតាមរយៈ ការប៉ះពាល់ផ្ទាល់ជាមួយនឹងលាមក សត្វ សំបោរ និង សម្ភារៈប្រើប្រាស់ផ្សេងៗ ដែលមានជាប់មេរោគដោយការស្រូបចូល ឬ ភ្នាក់ងារផ្ទុក់ជំងឺ ដូចជាសត្វស្លាបទឹក និងបក្សីព្រៃក៏ជាប្រភពចម្លងមេរោគនេះចូលក្នុងហ្វូងសត្វបក្សីផងដែរ។ រោគសញ្ញាៈ       រយៈពេលមេរោគសម្ងំមានពី ១-១៤ថ្ងៃ       - សត្វមានអាការៈចុះខ្សោយយ៉ាងឆាប់រហ័ស សំកុក ការស៊ីចំនីថយចុះ       - ជើងហើមនិងមាន ជាំឈាមខ្មៅនៅតាមខ្នងជើង       - ក្បាលមាន់ឡើងហើម និងមានជាំពណ៌ស្វាយនៅលើសិរ និង ណង់របស់វា       - ពីបាកដកដង្ហើម ក្អកហូរទឹករងៃ ឬ សំបោរតាមរន្ធ ច្រមុះនិងមាត់ ហើយរាគពីពណ៌ បៃតងទៅពណ៌ស       -អត្រាសត្វបក្សីស្លាប់ខ្ពស់អាចមានរហូតទៅដល់ ១០០%       -មានការរលាក់និងជាំឈាមនៅតាម ស្រទាប់ភ្នាស់ស្តើង នៃសរីរាង្គខាងក្នុងជាពិសេស បំពង់ខ្យល់ និងពោះវៀន។        ចំពោះមនុស្សៈ ក្រោយពេលឆ្លងជំងឹផ្តាសាយបក្សី ចន្លោះពី១-៧ថ្ងៃ អ្នកជំងឺមានអាការៈ ប្រហែលជាជំងឺគ្រុនក្តៅធម្មតា ប៉ុន្តែប្រកាសំខាន់ត្រូវចងចាំគឺៈ       - សីតុណ្ហភាពឡើងខ្ពស់លើសពី ៣៨ អង្សាសេ       - ពិបាកដកដង្ហើម       - ធ្លាប់មានប៉ះពាល់ជាមួយបក្សីស្រុងឬ ព្រៃ ឈឺ ឬ ងាប់ ក្នុងកំឡុងពេល៧ថ្ងៃមុន។ វិធានការការពារនិងទប់ស្កាត់ការរាលដាលៈ       - ត្រូវប្រញាប់រាយការណ៍ជូនមន្ត្រីបសុពេទ្យ ឬ ភ្នាក់ងារសុខភាពសត្វភូមិ ដែលនៅជិត អ្នកបំផុត នៅពេលសត្វស្លាប់មានជំងឺឆ្លងផ្តាសាយបក្សី       - សម្លាប់បក្សីមានជំងឺនិងបក្សីដែលឆ្លងជំងឺ       - ធ្វើការរំងាប់មេរោគទីកន្លែងចញ្ចឹមសត្វ និងសម្ភារៈ       - ហាមឃាត់ចលនាសត្វចេញ - ចូល ឬ ឆ្លងកាត់តំបន់ផ្ទុះជំងឺ       - ជៀសវាងការចិញ្ចឹមសត្វ លែងអោយដើរស៊ីសេរី       - ហាមបោះចោលសត្វស្លាប់ដោយជំងឺនៅពាសវាលពាសកាលគឺ សត្វស្លាបត្រូវដុត ឬ កប់ក្នុងរណ្តៅអោយជ្រៅ       - ត្រូវចាក់ថ្នាំការពារដល់សត្វស្លាបដែលពុំទាន់មានជំងឺ។ ជីវសុវត្តិភាពនៃការចិញ្ចឹមបក្សីៈ       - ត្រូវចិញ្ចឹមបក្សីដោយដាក់នៅក្នុងទ្រុង ឬ របង ព័ទ្ធជុំវិញ       - ការពារការប៉ះពាល់ជាមួយសត្វព្រៃ និងសត្វបក្សីទឹក       - ត្រូវប្រើចំណីនិងទឹកស្អាតដែលគ្មានចំលងមេរោគ       - ត្រូវចិញ្ចឹមមាន់ទា និងសត្វផ្សេងៗទៀតដាក់ដោយឡែកពីគ្នានៅក្នុងទ្រុង ឬរបងនិង ផ្តល់ចំណីជាប្រចាំ។       - ជៀសវាងដាក់បក្សីដែលចិញ្ចឹមមុន និងបក្សីដែលទើបនាំចូល មកថ្មីនៅជាមួយគ្នា។       - អនាម័យសំលៀកបំពាក់របស់អ្នកបំរើការនៅកន្លែងចិញ្ចឹមសត្វ និងអនុញ្ញាតតែអ្នក បំរើការឲ្យចូលក្នុងកសិដ្ឋាន។       - មិនអនុញ្ញាតឲ្យអ្នកដទៃចេញចូល ឬ ធ្វើទស្សនៈកិច្ចដោយសេរីនៅកន្លែងចិញ្ចឹម សត្វឡើយ។       - ធ្វើអនាម័យកន្លែងចិញ្ចឹមជាប្រចាំៈ សំអាតនិងរំងាប់មេរោគនៅកន្លែងចិញ្ចឹមសត្វ និងមធ្យោបាយដឹកជញ្ជូនចេញចូលកសិដ្ឋាន។ ការការពារចម្លងមកមនុស្សៈ       - ចៀសវាងការប៉ះពាល់បក្សីងាប់ ឬ ឈឺ       - ត្រូវចំអិនសត្វនិងស៊ុតបក្សីឲ្យបានឆ្អិនល្អ       - ហាមប៉ះពាល់ឬបរិភោគបក្សីដែលងាប់       - អ្នកចិញ្ចឹមអ្នកដឹកជញ្ជូនអ្នកសំលាប់និងអ្នកលក់ត្រូវពាក់ម៉ាស់ ពាក់ស្បែកជើងកវែង និងស្រោមដៃ នៅពេលចេញនិងចូលកសិដ្ឋាន ចិញ្ចឹមសត្វ ពេលដឹងជញ្ជូនបក្សីតាមរយៈ រថយន្ត ឬ ម៉ូតូ ពេលដំណើរការសំលាប់សត្វបក្សីជាអាជីពនៅទីសាធារណៈ និងទីផ្សារ ជៀសវាងការវាសដៃលើមុខ និងភ្នែកខ្លួនឯង។                                            យោងតាមៈ                                                     - នាយកដ្ឋានផលិតកម្ម និងបសុព្យាបាល                                                                      - ទូរសព្ទ័បន្ទាន់លេខៈ ០១២ ២១៤ ៩៧០, ០១២ ៨៣៣ ៧៩៥

គីង្គក់​ អាច​ដឹងជា​មុន​​ពី​ការ​រញ្ជួយ​ដី​

គីង្គក់

មនុស្ស​យើង​មិន​អាច​ដឹង​មុន​ថា​មា​ន​អ្វី​កើត​ឡើង​នោះ​ទេ ជា​ពិសេស​គឺ​គ្រោះ​ធម្មជាតិ​ ប៉ុន្ដែ​សត្វ​ខ្លះ​អាច​ដឹង​មុន​ថា​​អ្វី​នឹង​កើត​ឡើង​។ សត្វ​គីង្គក់​មាន​វិញ្ញាណ​ទី​៦ ដែល​អាច​ដឹង​ពី​គ្រោះ​មហ​ន្ដ​រាយ​ ដែល​មាន​ដូច​ជា​ការ​រញ្ជួយ​ដី និង​ស៊ូណាមិ​​ជា​ដើម​។

ដោយ​សារ​តែ​វា​អាច​ដឹង​មុន​បែប​នេះ​ហើយ គីង្គក់​អាច​ធ្វើ​ការ​ភៀស​​ខ្លួន​ទៅ​កន្លែង​ផ្សេង​មុន​ពេល​គ្រោះ​មហន្ត​រាយ​មក​ដល់​។

ក្រុម​អ្នក​វិទ្យាសាស្រ្ដ​ដែល​មក​ពី​សាកលវិទ្យាល័យ Open បាន​ធ្វើ​កា​រអង្កេត​ចំពោះ​សត្វ​គីង្គក់​ ហើយ​ពួក​អ្នក​វិទ្យាសាស្រ្ដ​ទាំង​នោះ​បាន​រក​ឃើញ​ថា គីង្គក់​បាន​បាត់​ខ្លួន​អស់​រលីង​នៅ​មុន​ពេល​គ្រោះ​រញ្ជួយ​ដី​មក​ដល់​។ ជាក់​ស្ដែង​ កាល​ពី​២០០៩ មានការ​រញ្ជួយ​ដី​មួយ​នៅ​អ៊ីតាលី​ ប៉ុន្ដែ​ពួក​វា​បាន​គេច​បាត់​អស់​ ហើយ​ត្រឡប់​មក​វិញ ក្រោយ​ការរញ្ជួយ​ដី​បាន​បញ្ចប់​។

លោកបណ្ឌិត Rachel Grant ដែល​ជា​អ្នក​អង្កេត​លើ​សត្វ​គីង្គក់​បាន​និយាយ​ថា នេះ​គឺ​ជា​រឿង​ដ៏​អស្ចារ្យ​បំផុត​។ រយៈ​ពេល​បី​ថ្ងៃមុន​រញ្ជួយ​ដី​កើត​ឡើង គីង្គក់​ជិត​១០០ក្បាល​បាន​គេច​បាត់​អស់​រលីង​ ហើយ​ត្រឡប់​មក​វិញ​នៅ​ថ្ងៃ​បន្ទាប់​។

មិន​មែន​ត្រឹម​តែ​គីង្គក់​នោះ​ទេ ដែល​អាច​ដឹង​មុន​នូវ​ហេតុ​ការណ៍​ដែល​កើត​ឡើង​នោះ សត្វ​ជាច្រើន​ទៀត ក៏​បាន​ផ្លាស់​ប្ដូរអត្ត​ចរិត​​ផង​ដែរ​។ ជាក់​ស្ដែង សត្វ​ត្រី​ដែល​រស់​នៅ​តំបន់​ទឹក​ជ្រៅ​នៃ​សមុទ្ទ​ បាន​នាំ​គ្នា​ឡើង​មក​ផ្ទៃ​ទឹក​ខាង​លើ​ ដើម្បី​មើល​ស្ថាន​ការណ៍នៅ​មុន​មាន​គ្រោះ​ធម្មជាតិ​កើត​ឡើង ដែលភាគ​ច្រើន​នាំ​គ្នា​លោត​ផុត​ពី​ផ្ទៃ​ទឹក​ ចំណែក​​សត្វ​ក្ដាម​បាន​នាំ​គ្នា​ចាក​ចេញ​ពី​ទឹក​ នៅ​មុនពេល​រញ្ជួយ​ដី​មក​ដល់​។

ធ្វើដូច​ម្តេច​ទើប​អាច​ក្លាយ​ជា​អ្នក​ជំ​នាញ​ខាង​IT ?

ការ​សិក្សា​ជំ​នាញ​ខាង​ IT នៅ​ពេល​បច្ចុ​ប្បន្ន​កំពុង​តែ​មាន​ចំ​ណាប់​អា​រម្មណ៍​យ៉ាង​ច្រើន​ពី​សំ​ណាក់​សិស្ស​និស្សិត ពី​ព្រោះ​ទី​ផ្សារ​ការ​ងារ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​យើង​ត្រូវ​ការ​ផ្នែក​នេះ​យ៉ាង​ចាំ​បាច់​ក្នុង​ដំ​ណាក់​កាល​នៃ​បច្ចេក​វិទ្យា​នា​ពេល​បច្ចុប្បន្ននេះ​ ។

តាម​អ្នកដែល​មាន​បទ​ពិសោធន៍​ខាង​ការ​រៀន​ខាង IT និង​អ្នក​ជំ​នាញ​បាន​អះ​អាង​ថា​ ដើម្បី​សិក្សា​ជំ​នាញ​IT នេះ​បាន​ជោគជ័យយើងត្រូវ​ ៖

១. បង្កើន​ចំ​ណេះ​ដឹង​តាម​រយះ​ការ​អាន និង​ស្រាវ​ជ្រាវ

ចំ​នុច​នេះ​ពិត​ជា​សំ​ខាន់​ណាស់​សំរាប់​យើង​ ក្នុងការ​បង្កើន​ចំនេះដឹង​អោយ​ទាន់​បច្ចេក​វទ្យា​ដែល​កំពុង​តែ​រីក​ចំ​រើន ដូចជា​ការ​ស្រាវ​ជ្រាវ​តាម​រយៈ គេហទំព័រ Ebooks និង​ឯកសារ​ណែនាំ រឺ​មើល​វីដេអូសំរាប់រៀន ។

២. ធ្វើការ​ផ្លាស់​ប្តូរ និង​ចែក​រំលែក​បទពិសោធន៍ 

អ្នកខ្ឡះចូល​ចិត្ត​លាក់​ចំណេះដឹង និង​អួត​អាង​ហើយ​មិន​ព្រម​បង្ហាញ​ពី​ចំនុច​ខ្សោយ​របស់​ខ្លួនថែម​ទាំ​ងមិន​ទទួល​យក​មតិរិះ​គន​ល្អៗពីមិត្តភ័ក្រ្ក​ទៀត​ផង​ ។ ការ​ប្រព្រឹត្ត​បែប​នេះ​នឹង​ធ្វើអោយ​គេ​មិន​អាចទទួល​បាន​ចំ​ណេះដឹង​ និង​បច្ចេកវិទ្យា​ថ្មីៗបាន​ទេ ។ យើង​អាច​ធ្វើការ​ផ្លាស់ប្តូរ​ និង​ចែក​រំលែក​ចំណេះ​ដឹង​តាម​រយះ  Forum ​ការសិក្សាជាក្រុម​ការចូលរួមសិក្ខាសាលា ជាពិសេសសាកសួរបទពិសោធន៍ពីអ្នកជំនាញ ។

៣. អនុវត្តន៍អោយ​បាន​ច្រើន​ជាង​ទ្រឹស្តី

កាលណាយើងមានចំណេះដឹង​ហើយ​ យើង​ត្រូវតែ​អនុវត្តន៍នូវ​ចំណេះដឹង​ដែលយើង​បាន​រៀន​នោះ ។ ការ​រៀន​ខាង​ IT គឺទាម​ទារ​អោយ​យើង​អនុវត្តន៍អោយ​បាន​ច្រើន​ជាងទ្រឹស្តី ដោយ​ធ្វើលំហាត់ដែល​មាន​នៅក្នុងសៀវភៅ ការចង់ដឹងចង់យល់ ព្យាយាម រកដំណោះស្រាយ ធ្វើកិច្ចការ​ដែលគ្រូដាក់អោយ ធ្វើការងារដោយមិនគិតប្រាក់ រឺការងារបាន​កំរៃទាប​ដែលទាក់ទង​នឹង​ IT ។

៤. រៀនវគ្គជំនាញខ្លីៗអោយបានច្រើន 

យើងគួរលៃពេលវេលាខ្លះដើម្បី ចូលរៀន​វគ្គជំនាញខ្លីៗដែលចាត់​ទុកថា​មានសរៈសំខាន់ និងពាក់ព័ន្ធនិងជំនាញដែលបានរៀនព្រោះថា​មុខវិជ្ជាខ្លះអាចធ្វើអោយយើង​កាន់តែមានចំណេះដឹងខ្ពស់ ។

៥. បង្កើនចំណេះដឹងខាងភាសាបរទេស 

មិនត្រូវមើលរំលង​ភាសាបរទេសឡើយ ។ទាំងក្នុងការងារ​ និង​ការសិក្សា​គឺត្រូវការចំណេះដឹងភាសាបរទេស​យ៉ាង​ចាំបាច់ ។​ យើង​ត្រូវរៀន​ចេះយ៉ាងតិចក៏បាន​ភាសា​អង់គ្លេសមួយដែរ ។

៦. តស៊ូ ព្យាយាម និងអំណត់អត់ធនក្នុងពេលធ្វើការងារ និងសិក្សា

អ្នកខ្លះខ្វះការព្យាយាម ។ ពេលខ្លះគេជួបប្រទះបញ្ហាច្រើនតែរាថយ ហើយខ្លាចមិនហ៊ានធ្វើ ។​ប៉ុន្តែពេលដែលយើងអាចជំនះលើបញ្ហាទាំងអស់នោះបាន​យើងនឹងយល់ដឹងកាន់តែច្បាស់ ។

៧. រៀនកែប្រែ​ខ្លួនពីអ្នកធ្វើមកជា​អ្នកគ្រប់គ្រង​វិញ 

ដើម្បីក្លាយខ្លួនជាអ្នកគ្រប់គ្រង យើងគួរតែចេះរៀបចំការងារ​ ចេះគ្រប់គ្រងពេលវេលា ប្រើប្រាស់សមត្ថភាពដើម្បីធ្វើការងារដោយគ្មានគិតពីការលំបាក សហការល្អ ជាមួយសហសេវិក ហ៊ានប្រឈមមុខជាមួយការងារដោយមិនរុញរា ..............។

ការ​រស់​នៅ​ទីក្រុង​ និង​បញ្ហា​សុខ​ភាព​!

ទីក្រុង vs ជន​បទ

តើ​ការ​រស់​នៅ​ទីក្រុង​ និង​ជន​បទ​មួយ​ណា​ល្អ​ជាង? ប្រសិន​បើ​អ្នក​ត្រូវ​បាន​គេ​សួរ​សំណួរ​នេះ តើ​អ្នក​នឹង​ឆ្លើយ​ដូច​ម្ដេច​ដែរ? ភាគ​ច្រើន​ប្រាកដ​ជា​ឆ្លើយ​ថា​ទីក្រុង​ល្អ​ជាង​ហើយ បើ​មិន​ដូច្នេះ​ទេ មិន​មែន​ភ្នំពេញ​មាន​កំណើន​ប្រជា​ជន​ឥត​ឈប់​ឈរ​បែប​នេះ​ទេ​។

ឆ្លើយ​តប​នឹង​កំណើន​ប្រជាជន​នៅ​ទីក្រុង​ដែល​បាន​កើន​ឡើង​នៅ​គ្រប់​ប្រទេស​លើ​សាកល​លោក​បែប​នេះហើយ ទើប​មាន​ការ​ស្រាវ​ជ្រាវ​ជា​ច្រើន​បាន​ផ្ដោត​សំខាន់​ទៅ​លើ​បញ្ហា​នេះ​។ ការ​ស្រាវ​ជ្រាវ​ចុង​ក្រោយ​មួយ​ដែល​ទាក់​ទង​នឹង​សុខ​ភាព បាន​បង្ហាញ​ថា កុមារ​ដែល​កើត​នៅ​ទីក្រុង​ និង​ក្មេង​ៗ​ដែល​ធំ​ឡើង​នៅ​ទីក្រុង​ គឺ​បាន​ជួប​ប្រទះ​នូវ​បញ្ហា​សុខ​ភាព​ជា​ច្រើន​ ទាំង​ផ្លូវ​កាយ​ និង​ផ្លូវ​ចិត្ត​។

កាល​ពី​ឆ្នាំ​១៩០០ ប្រជាជន​ទីក្រុង​នៅ​ទូទាំង​ពិភព​លោក​ គឺ​មាន​តែ ១៤ភាគ​រយ​ប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្ដែគិត​ត្រឹម​៣ឆ្នាំ​មុន​នេះ ប្រជាជន​ទីក្រុង​បាន​កើន​ឡើង​ដល់ ៥០ភាគ​រយ​ទៅ​ហើយ​ក្នុង​ចំណោម​ប្រជាជន​ពិភពលោក​សរុប ខណៈដែល​ឆ្នាំ​២០៥០​ខាង​មុខ​នេះ ត្រូវ​បាន​គេ​ប៉ាន់​ស្មាន​ថា​នឹង​កើន​ដល់​៧០ភាគ​រយ​។

ដូច​ដែល​លោក​អ្នក​បាន​ដឹង​ហើយ​ថា ប្រជា​ជន​ទីក្រុង​ គឺ​មាន​ជីវិត​ប្រសើរ​ជាង​អ្នក​ជន​បទ​ស្រុក​ស្រែ​ចម្ការ ដែល​យ៉ាង​ហោច​ណាស់​ក៏​ភាគ​ច្រើន​នៃ​អ្នក​ទីក្រុង​មាន​ជីវភាព​គ្រាន់បើ​ជាង និង​មាន​ការងារ​ល្អ​ជាង​អ្នក​ស្រុក​ស្រែ​ដែរ។ អ្នក​ទីក្រុង​បាន​នាំ​គ្នា​រីក​រាយ​នឹង​ម្ហូប​អាហារ​ឆ្ងាញ់​ៗ ប្លែក​ៗ​តាម​នឹក​ឃើញទាំង​អាហារ​ខ្មែរ និង​អាហារ​បរទេស​ ព្រម​ទាំង​មាន​ហេដ្ឋារចនា​សម្ព័ន្ធ​សង្គម​ប្រសើរ​ជាង សេវា​ថែទាំ​សុខ​ភាព​ក៏​ល្អ​ជាង ហើយ​អនាម័យ​ក៏​ស្អាត​ជាង​។

ប៉ុន្ដែ ទន្ទឹម​នឹង​ចំណុច​ប្រសើរ​ជាង​ខាង​លើ​នេះ អ្នក​ទីក្រុង​ក៏​ត្រូវ​​ប្រឈម​មុខ​នឹង​ការ​កើន​ឡើង​នៃ​ជំងឺ​ដែល​បណ្ដាល​មក​ពី​ជាតិ​ពុល​ទាំង​ឡាយ ក៏​ដូច​ជា​ជំងឺ​ផ្លូវ​ចិត្ត ជំងឺ​បេះ​ដូង ទឹក​នោម​ផ្អែម លើស​ឈាម និង​បញ្ហា​ផ្សេងៗ​ទៀត​។ ពិសេស​ជាង​នេះ​ទៀត ដោយ​សារតែ​ទីក្រុង​កាន់​តែមាន​មនុស្ស​ច្រើន​ទៅ​ៗ គឺ​រឹត​តែ​ធ្វើ​ឲ្យ​បញ្ហា​ទាំង​នេះ កាន់​តែ​អាក្រក់​ទៅ​ៗ​តាម​នោះ​ដែរ​។

ការ​ស្រាវ​ជ្រាវ​ថ្មី​មួយ​ បាន​បញ្ជាក់​ថា ការ​ស្រូប​យក​ជាតិ​ពុល​ និង​កង្វក់​នៅ​ក្នុង​ទីក្រុង​ជា​រៀង​រាល់​ថ្ងៃ អាច​ប៉ះ​ពាល់​ដល់​មនុស្ស​តាំង​តែ​ពី​មិន​ទាន់​កើត​មក​ម្លេះ។ ទារក​ដែល​កើត​នៅ​ទីក្រុង ភាគ​ច្រើន​មាន​ទម្ងន់​ធ្ងន់ និង​ធំ​ជាង​ទារក​ដែល​កើត​នៅ​ជន​បទ​ ដែល​នេះ​គឺ​ជា​សញ្ញា​វិជ្ជមាន​មួយ ប៉ុន្ដែ​បើ​ប្រៀប​ធៀប​ម្ដាយ​នៅ​ទីក្រុង និង​ម្ដាយ​នៅ​ជន​បទវិញ គឺ​ម្ដាយ​នៅ​ទីក្រុង​មាន​កម្រិត​ជាតិ​គីមី​ពុល​ម្យ៉ាង​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា xenoestrogens ខ្ពស់​នៅ​ក្នុង​ឈាម ហើយ​ទារក​ដែល​នៅ​ក្នុង​ផ្ទៃ​ពួក​គេ​ក៏​បាន​ទទួល​ជាតិ​គីមី​ពុល​មួយ​នេះ​ផង​ដែរ។

សារធាតិគីមី​ពុល Xenoestrogens នេះ​គឺ​ជា​សារធាតុ​ដែល​បង្ក​ផល​ប៉ះ​ពាល់​ដល់​រាង​កាយ​របស់​យើងជាច្រើន ដូចជា​ជំងឺ​មហារីក​ជាដើម​​ ដែល​វា​មាន​នៅ​ក្នុង​ផ្សែង​ចេញ​ពី​ឡាន ម៉ូតូ ដែល​មាន​ច្រើន​នៅ​ទីក្រុង​។

ទោះ​បី​ជា​មា​ន​ការ​ព្រមាន​ជា​ច្រើន​ ទាក់​ទង​នឹង​បញ្ហា​សុខ​ភាព​ចំពោះ​អ្នក​រស់​នៅ​ទីក្រុង​យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ ក៏​គេ​សង្កេត​ឃើញ​ថា ប្រជាជន​ភាគ​ច្រើន​នៅ​តែ​បន្ដ​ចំណាកស្រុក មក​កាន់​ទីក្រុង ឬ​ទីប្រជុំជន​ផ្សេងៗ ព្រោះ​វា​ជា​កន្លែង​បណ្ដុំ​នៃ​ពាណិជ្ជ​កម្ម សេដ្ឋកិច្ច​ ទេសចរ​ និង​អ្វី​ៗ​គ្រប់​បែប​យ៉ាង​។

លេង​វីដេអូ​ហ្គេម ជួយ​ឲ្យ​ក្មេង​ឆ្លាត​មែន​ទេ?

ហ្គេម Super Mario Galaxy 2

មាន​ឪពុក​ម្ដាយ​ជា​ច្រើន​ តែង​តែ​គិត​ថា ការ​លេង​វីដេអូ​ហ្គេម​គឺ​គ្រាន់​តែ​ជា​ការ​ខ្ជះ​ខ្ជាយពេល​វេលា​ឥត​ប្រយោជន៍​តែ​ប៉ុណ្ណោះ ឬ​ក៏​គិត​ថា​ហ្គេម​ទាំង​នោះ​នឹង​បំផ្លាញ​កូន​របស់​ពួក​គេ​ជា​ដើម​។​

ប៉ុន្ដែ​ការ​សិក្សា​របស់ក្រុម​អ្នក​ស្រាវ​ជ្រាវ​​សហរដ្ឋ​អាមេរិកាំង មក​ពី​សាកល​វិទ្យាល័យ​ Michigan មិន​បាន​បង្ហាញ​ដូច្នេះ​ទេ ពោល​គឺ​ពួក​គេ​បាន​រក​ឃើញ​ថា ការ​លេង​ហ្គេម​អាច​ជួយ​ឲ្យ​ក្មេង​មាន​គំនិត​បង្កើត​ថ្មី និង​គំនិត​ស្រម៉ើ​ស្រម៉ៃ​ខ្ពស់​។

ការ​រក​ឃើញនេះ គឺ​ផ្ទុយ​ស្រឡះ​ពី​ការ​ស្រាវ​ជ្រាវ​លើក​មុន ដែល​បាន​បញ្ជាក់​ថា ការ​លេង​ហ្គេម​នឹង​នាំ​ឲ្យ​រាំង​ស្ទះ​ដល់​ការ​អភិវឌ្ឍ​របស​កុមារ ក៏​ដូច​ជា​ធ្វើ​ឲ្យ​កុមារ​ប្រព្រឹត្ត​អំពើ​ហិង្សា​ដូច​ក្នុង​ហ្គេម​មួយ​ចំនួន​។

ការ​សិក្សា​ថ្មី​ដែល​រក​ឃើញ​ពី​ផល​វិជ្ជមាន​នៃ​ការ​លេង​ហ្គេម​នេះ បាន​ធ្វើ​ការ​សិក្សា​ទៅ​លើ​កុមារ​ជិត​៥០០នាក់ ដែល​មាន​អាយុជា​មធ្យម១២​ឆ្នាំ​ ហើយ​ពួក​គេ​បាន​រក​ឃើញ​ថា ក្មេង​ណា​ដែល​លេង​ហ្គេម​កាន់​តែ​ច្រើន មាន​គំនិត​បង្កើត​ថ្មី​ខ្ពស់​ នៅ​ក្នុង​ការ​គូរ​រូប សរសេរ​រឿង ឬ​និយាយ​ឲ្យ​ខ្លី​ថា ឆ្លាត​។

Linda Jackson ដែលជា​អ្នក​ដឹក​នាំការ​ស្រាវ​ជ្រាវ និង​ជា​សាស្រ្ដា​ចារ្យ​ចិត្ត​វិទ្យា​បាន​និយាយ​ថា ការ​សិក្សា​នេះ គឺ​ជា​ភស្តុតាង​ទី​មួយ​ដែល​បង្ហាញ​ពី​ទំនាក់​ទំនង​រវាង​បច្ចេក​វិទ្យា​ និង​គំនិត​ឆ្នៃ​ប្រឌិត​។

ជា​សរុប​រួម ការ​សិក្សា​នេះ​ក៏​បាន​រក​ឃើញ​ដែរ​ថា ក្មេង​ប្រុស​លេង​ហ្គេម​ច្រើនជាង​ក្មេង​ស្រី ហើយ​ក្មេង​ប្រុស​ភាគ​ច្រើន​មាន​ចំណូល​ចិត្ត​ខាងហ្គេម​ដែល​មាន​ហិង្សា​ បាញ់​ប្រហារ​ និង​ហ្គេម​កីឡា ខណៈ​ដែល​ក្មេង​ស្រី​មាន​ចំណូល​ចិត្ត​ខាង​ហ្គេម​កំសាន្ត​ធម្មតា​។

ស្នាម​ញញឹម​ធ្វើ​ឲ្យ​មនុសុ្ស​ស្រី​ក្មេង​ជាង​វ័យ​៣ឆ្នាំ​!

ដោយ​មិន​ចាំ​បាច់​ប្រើ​ប្រាស់​នូវ​ផលិត​ផល​ការ​ពារ​ភាព​ចាស់​មុន​អាយុ អ្នក​គ្រាន់​តែ​ញញឹម​ ក៏​អាច​ធ្វើ​ឲ្យ​អ្នក​មើល​ទៅក្មេង​ជាង​វ័យ​ផង​ដែរ​ ពោល​គឺ​ក្មេង​ជាង​វ័យ​ដល់​ទៅ​៣ឆ្នាំ​ បើ​យោង​តាម​ការ​រក​ឃើញ​ថ្មី​មួយ​។

ក្រុម​អ្នក​ស្រាវ​ជ្រាវ​ជន​ជាតិ​អាល្លឺម៉ង់​ មក​ពី​វិទ្យាស្ថាន​ Max Planck នៅ​ទីក្រុង​ប៊ែឡាំង​ បាន​រកឃើញ​ថា ការ​ញញឹម​ គឺ​ធ្វើ​ឲ្យ​មនុស្ស​មើល​ទៅ​កាន់​តែ​ទាក់​ទាញ​ជាង​អ្នក​ដែល​មិនញញឹម​ ព្រម​ទាំង​បញ្ចេញ​ភាព​ក្មេង​ជាង​អាយុផង​ដែរ​។

ការ​សិក្សា​នេះ​បាន​ធ្វើ​ឡើង​ដោយ​សួរ​បុរស​ និង​ស្រ្ដី​ចំនួន​១៥០នាក់ ឲ្យ​ទស្សន៍​ទាយ​អាយុ​នៃ​មុខ​មនុស្ស​ក្នុង​រូប​ថត​ជាង​១០០០នាក់ ហើយ​ជាលទ្ធផល​បាន​បង្ហាញ​ថា រូប​ថត​ដែល​មាន​មុខ​សើច​សប្បាយ ឬ​ញញឹម​ត្រូវ​បាន​គេ​ទស្សន៍​ទាយ​អាយុ​ក្មេង​ជាង​អាយុ​ពិត​របស់​រូប​ទាំង​នោះ​។

លោក Manuel Voelkle ដែល​ជា​អ្នក​ដឹក​នាំ​ការ​សិក្សា​នេះ​បាន​បញ្ជាក់​ថា ការ​បញ្ចេញ​ទឹក​មុខ​គឺ​ពិត​ជា​ជះ​ឥទ្ធិពល​ត្រលប់​មក​វិញ​ ដូច្នេះ​អ្នក​គួរ​តែ​ធ្វើ​យ៉ាង​ណា​ បញ្ចេញវា​ឲ្យ​បាន​ត្រឹម​ត្រូវ​។ អ្នក​ដែល​បញ្ចេញ​ស្នាម​ញញឹម​ គឺ​មើល​ទៅ​ល្អ​ជាង​អ្នក​ដែល​មាន​ទឹក​មុខ​ក្រញ៉ូវ​ អត់​សូវ​ញញឹម​ ឬ​សើច​លេង​សប្បាយ​។

ការ​សិក្សា​នេះ​គឺផ្ទុយ​ពី​មតិ​មួយ​ចំនួន​តូច ដែល​បាន​អះ​អាង​ថា សើច​ច្រើន​បង្កើនស្នាម​ជ្រួញ ដោយ​បាន​បញ្ជាក់​ថា​សើច ឬ​ញញឹម​កាន់​តែ​ច្រើន នោះ​អ្នក​នឹង​កាន់​តែក្មេង​ជាង​វ័យ​។

មិន​ត្រឹម​តែ​ក្មេង​ជាង​វ័យប៉ុណ្ណោះ​ទេ ការ​សិក្សា​កាល​ពី​មុន​របស់​អង់​គ្លេស​ ក៏​បាន​រកឃើញ​ដែរ​ថា ការ​មាន​អារម្មណ៍​សប្បាយ​ អាច​កាត់បន្ថយ​ហានីភ័យ​នៃ​​ការ​ស្លាប់​មុន​អាយុ​ដល់​ទៅ ៣៥ភាគ​រយ​ឯណោះ​។

ដូច្នេះ​តើ​ចាំ​អ្វី​ទៀត បញ្ចេញ​ស្នាម​ញញឹម​របស់​អ្នក​ដើម្បី​ទទួល​បាន​នូវ​ជីវិតមួយ​ដ៏រីក​រាយ​ និង​ស្រស់​បំព្រងចាប់​ពីពេល​នេះ​ត​ទៅ​!។